Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2025 doğum istatistikleri, Türkiye’de doğurganlık hızındaki gerilemenin sürdüğünü ve nüfus dinamiklerinde yapısal bir değişim yaşandığını ortaya koydu. Verilere göre toplam doğurganlık hızı 2025 yılında 1,42 çocuk olarak gerçekleşirken, bu oran nüfusun yenilenme düzeyi olan 2,1’in altında kalmayı sürdürdü.
Doğurganlık hızında uzun vadeli düşüş
Açıklanan verilere göre toplam doğurganlık hızı 2001 yılında 2,38 çocuk seviyesindeyken, 2014 yılından itibaren kesintisiz bir düşüş eğilimine girdi. 2025 yılı itibarıyla bu oran 1,42’ye gerileyerek son yılların en düşük seviyelerinden birine indi.
Bu tablo, Türkiye’de doğurganlığın son 9 yıldır nüfusun kendini yenileme eşiğinin altında seyrettiğini gösterdi.
Doğum sayısı 895 bini aştı
2025 yılında Türkiye genelinde canlı doğan bebek sayısı 895 bin 374 olarak kaydedildi. Bebeklerin yüzde 51,4’ü erkek, yüzde 48,6’sı kız bebeklerden oluştu.
İl bazında doğurganlık farkı büyüyor
Doğurganlık hızının iller arasındaki farklılığı dikkat çekti. 2025 yılında en yüksek doğurganlık hızı 3,15 çocuk ile Şanlıurfa’da ölçüldü. Şanlıurfa’yı 2,53 ile Şırnak, 2,23 ile Mardin izledi.
En düşük doğurganlık hızının görüldüğü il ise 1,09 çocuk ile Bartın oldu. Bartın’ı 1,1 ile İzmir, 1,11 ile Eskişehir, Ankara ve Zonguldak takip etti.
2017 yılında 57 ilde doğurganlık hızı 2,1’in altındayken, 2025 yılında bu sayı 76 ile büyük bir artış gösterdi. Aynı dönemde doğurganlık hızı 1,5’in altına düşen il sayısı da 4’ten 59’a yükseldi. 3 çocuk ve üzeri doğurganlık hızına sahip tek il ise Şanlıurfa olarak kaldı.
Avrupa karşılaştırması
Verilere göre Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde doğurganlık hızının ortalaması 2024 yılında 1,34 olarak kaydedildi. Türkiye’nin 1,42 olan oranı, AB ortalamasının bir miktar üzerinde yer aldı.
AB ülkeleri arasında en yüksek doğurganlık 1,72 ile Bulgaristan’da, en düşük ise 1,01 ile Malta’da görüldü. Türkiye, AB ülkeleri arasında 11. sırada yer aldı.
Eğitim seviyesi ve doğurganlık ilişkisi
Doğurganlık hızının eğitim düzeyi arttıkça azaldığı dikkat çekti. 2025 yılında ilkokul mezunu annelerde doğurganlık hızı 2,51 çocuk olarak hesaplanırken, yükseköğretim mezunlarında bu oran 1,24’e kadar geriledi.
Kentleşme etkisi belirginleşiyor
MAKS tabanlı yeni sınıflamaya göre doğurganlık oranları kentleşme düzeyine göre farklılık gösterdi. Kırsal bölgelerde doğurganlık 1,75 çocuk olarak hesaplanırken, orta yoğun kentlerde 1,53, yoğun kentlerde ise 1,33 seviyesine indi.
Bu veriler, kentleşme arttıkça doğurganlığın belirgin şekilde düştüğünü ortaya koydu.
Doğum yaşı yükseliyor
2025 yılında doğum yapan annelerin ortalama yaşı 29,4 olarak kaydedildi. Bu oran 2001 yılında 26,7 idi. İlk doğumunu yapan annelerin ortalama yaşı ise 27,5’e yükseldi.
İlk doğum yaşı en yüksek iller arasında Artvin (29), İstanbul ve Tunceli (28,9), Rize, Trabzon ve İzmir (28,7) yer aldı. En düşük ilk doğum yaşı ise 24,4 ile Şanlıurfa’da görüldü.
Öte yandan 2025 yılında doğumların yüzde 3,3’ü çoğul doğum olarak gerçekleşti. Bu doğumların büyük kısmını ikiz gebelikler oluşturdu.
Doğum sıralamasına bakıldığında ilk doğumların oranı yüzde 42,8’e yükselirken, ikinci doğumlar yüzde 30,5, üçüncü doğumlar yüzde 15,5, dördüncü ve üzeri doğumlar ise yüzde 10,8 olarak kaydedildi. Verilere göre annelerin doğumlar arasındaki ortalama süresi ise 4,8 yıl olarak hesaplandı.
