Bingöl'ün Genç ilçesine bağlı Sivan bölgesinde üretilen coğrafi işaret tescilli Sivan dut pekmezi, yıllardır sürdürülen geleneksel yöntemlerle hazırlanıyor. Yoğun emek gerektiren üretim süreci, bölge halkının imece kültürüyle yürütülürken, elde edilen doğal pekmez hem bölge ekonomisine katkı sağlıyor hem de yurt içi ve yurt dışında alıcı buluyor.
Üretim mesaisi sabahın erken saatlerinde başlıyor. Üreticiler, yüksek dut ağaçlarına çıkarak meyveleri silkelerken, ağaçların altında en az dört kişinin tuttuğu örtülerde dutlar toplanıyor. Daha sonra yaprak ve saplarından ayıklanan dutlar, araçların ulaşamadığı bahçelerden sepetlere doldurularak atlarla köye taşınıyor.
Toplanan dutlar, bakır kazanlarda odun ateşinde kaynatılıyor. Birkaç kez süzülerek şırası çıkarılan dutlar, yeniden kaynatıldıktan sonra geniş tepsilere alınarak yaklaşık yedi gün boyunca güneş altında bekletiliyor. Bu süreç sonunda katkı maddesi kullanılmadan doğal yollarla kıvamını alan dut şırası pekmeze dönüşüyor.
Yaz aylarında hava sıcaklığının 38 dereceye ulaştığı bölgede üreticiler, odun ateşinin oluşturduğu yüksek sıcaklığa rağmen üretimlerini sürdürüyor.
Yaklaşık 30 yıldır dut pekmezi üreten Mehmet Keleş, mesleğin dedelerinden miras kaldığını belirterek, dut silkelemenin büyük ustalık ve tecrübe gerektirdiğini söyledi. Ağaca çıkmanın riskli olduğunu ifade eden Keleş, yaşanan tüm zorluklara rağmen bu geleneği gelecek nesillere aktarmaya kararlı olduklarını dile getirdi.
Fatma Keleş ise pekmez üretiminin günler süren zahmetli bir süreç olduğunu belirterek, hasattan kaynatmaya, süzmeden güneşte bekletmeye kadar her aşamanın büyük emek istediğini söyledi. Ürettikleri pekmezin Bingöl ve Diyarbakır başta olmak üzere birçok ile gönderildiğini ifade eden Keleş, ürünü satın alan bazı kişilerin Almanya'ya da götürdüğünü belirtti.
Üretime destek veren Salih Aktekin de pekmez yapımının imece usulüyle gerçekleştirildiğini vurguladı. Dutların bazı bahçelerden yaklaşık 3 kilometre uzaklıktan atlarla taşındığını aktaran Aktekin, erkeklerin hasatta, kadınların ise kazan başında görev aldığını ifade etti.
