TÜİK, Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi (MERNİS) ve Sağlık Bakanlığı Ölüm Bildirim Sistemi verilerini konsolide ederek hazırladığı "Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatistikleri, 2025" raporunu yayımladı. Bin kişi başına düşen ölüm sayısını ifade eden kaba ölüm hızı, 2025 yılında bir önceki yıla göre değişim göstermeyerek binde 5,7 olarak kayıtlara geçti. Raporda geçici koruma statüsündeki Suriyelilerin verilere dahil edilmediği belirtildi.
Kaba ölüm hızında Sinop İlk Sırada, Şırnak son sırada
Nüfusun yaş yapısına bağlı olarak değişiklik gösteren kaba ölüm hızının illere göre dağılımında keskin bir bölgesel farklılık göze çarpıyor. Yaşlı nüfus oranının yüksek olduğu Karadeniz illeri listenin başında yer alırken, genç nüfus yapısına sahip Doğu ve Güneydoğu Anadolu illeri listenin sonunda yer aldı.
|
Kaba Ölüm Hızının En Yüksek Olduğu İller (Binde) |
Kaba Ölüm Hızının En Düşük Olduğu İller (Binde) |
|
Sinop (10,8) |
Şırnak (2,3) |
|
Kastamonu (10,2) |
Hakkari (2,5) |
|
Giresun (9,6) |
Van (3,1) |
|
Balıkesir (9,5) |
Batman / Şanlıurfa (3,2) |
En Büyük Ölüm Nedeni: Dolaşım Sistemi Hastalıkları
Türkiye'deki ölümlerin nedenleri incelendiğinde, kronik ve kalıcı rahatsızlıkların başı çektiği görülüyor. Dolaşım sistemi hastalıkları %34,7 ile ilk sıradaki yerini korurken, bunu %16,1 ile tümörler (iyi ve kötü huylu) ve %15,1 ile solunum sistemi hastalıkları takip etti.
- Kalp Hastalıkları Başı Çekiyor: Dolaşım sistemi kaynaklı ölümlerin alt kırılımlarına bakıldığında; %42,3'ünün iskemik kalp hastalıkları (kalp damar tıkanıklığı vb.), %24,6'sının diğer kalp hastalıkları ve %18,2'sinin serebro-vasküler (beyin damar) hastalıklar nedeniyle yaşandığı saptandı.
- Çanakkale ve Kilis Zıt Kutuplarda: Dolaşım sistemine bağlı ölümlerin oransal olarak en yüksek görüldüğü il %47,7 ile Çanakkale olurken, en düşük il %25,4 ile Kilis oldu.
Tümör kaynaklı ölümlerde akciğer kanseri ilk sırada
İyi ve kötü huylu tümör (kanser) nedeniyle hayatını kaybedenlerin alt ölüm nedenleri incelendiğinde, solunum yolları tümörlerinin ölümcül etkisi öne çıkıyor:
Tümör kaynaklı ölümlerin %28,9'u gırtlak, soluk borusu, bronş ve akciğerin kötü huylu tümörlerinden kaynaklandı. Bu ölümcül listeyi %8,0 ile kolon kanseri ve %7,6 ile lenfoid/hematopoetik (kan) kanserleri izledi.
Tümörlere bağlı ölüm oranının en yüksek tespit edildiği kent %22,4 ile Ağrı olurken, bu ili %19,8 ile Van takip etti. Tümör kaynaklı ölüm oranının en düşük olduğu kent ise %9,7 ile yine Kilis oldu.
Bebek ve beş yaş altı ölüm hızlarında umut veren düşüş
Sağlık altyapısının ve koruyucu sağlık hizmetlerinin gelişimini gösteren çocuk ölüm istatistiklerinde ise 2025 yılında kayda değer bir iyileşme gözlendi:
- Bebek Ölüm Hızı: Bin canlı doğum başına düşen bebek ölüm sayısını ifade eden bebek ölüm hızı, 2024 yılındaki binde 9,0 seviyesinden 2025 yılında binde 7,8'e geriledi. Toplam bebek ölüm sayısı ise 8 bin 484'ten 6 bin 988'e düştü.
- Beş Yaş Altı Ölüm Hızı: Doğumdan sonraki ilk beş yıl içinde ölme olasılığını gösteren beş yaş altı ölüm hızı, 2024 yılında binde 11,1 iken büyük bir düşüşle 2025 yılında binde 9,5 olarak gerçekleşti.
