Kemal Tahir'in 1967 yılında yayımlanan Devlet Ana romanı, Osmanlı Beyliği'nin kuruluş yıllarını konu alır. Roman, 13. yüzyıl sonlarında Anadolu'da yaşanan siyasi karmaşayı, beylikler arasındaki mücadeleyi ve Osmanlı'nın bir devlet olarak ortaya çıkış sürecini anlatır.
Eserde, Anadolu'nun Moğol baskısı ve iç karışıklıklarla sarsıldığı bir dönemde, Osmanlı Beyliği'nin nasıl güçlendiği ve halkın güvenini kazandığı işlenir. Kemal Tahir, Osmanlı'nın kuruluşunu sadece savaşlarla değil; adalet, dayanışma ve toplumsal düzen anlayışıyla açıklar.
Romanın merkezinde, halkı koruyan ve kollayan devlet anlayışı yer alır. Bu nedenle eser "Devlet Ana" adını almıştır. Devlet, romanda şefkatli ama güçlü bir "ana" figürü olarak tasvir edilir.
Temaları
Devlet ve adalet
Osmanlı'nın kuruluş felsefesi
Anadolu'nun toplumsal yapısı
Doğu-Batı uygarlık anlayışı
Dayanışma ve toplumsal birlik
Halk-devlet ilişkisi
Başlıca Karakterler
Osman Gazi
Ertuğrul Gazi
Bacıbey (Devlet Ana karakterinin simgesel karşılığı)
Kerim Çelebi
Mavro
Notüs Gladyüs
Romanın Önemi
Devlet Ana, Türk edebiyatının en önemli tarihî romanlarından biri kabul edilir. Kemal Tahir, Osmanlı'nın kuruluşunu Batılı tarih anlayışından farklı bir bakışla yorumlar ve Osmanlı toplum yapısının özgün yönlerini ortaya koymaya çalışır.
Moğol baskısı altındaki Anadolu'da düzen arayan halk, adaletli ve güçlü bir yönetim özlemi içindedir. Kayı Boyu'nun liderleri etrafında gelişen olaylar, Osmanlı Beyliği'nin yükselişini ve bir devlet haline gelişini anlatırken, halkın güvenlik, adalet ve huzur arayışı romanın temel eksenini oluşturur.
