Türkiye'de akrep sokmalarına bağlı zehirlenmelerin tedavisinde kullanılan panzehir, Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü bünyesindeki Mikrobiyoloji Referans Laboratuvarları ve Biyolojik Ürünler Dairesi Başkanlığında yürütülen özel üretim süreciyle hazırlanıyor. Yılda yaklaşık 10 bin doz üretilen antivenom, hem Türkiye'deki vakalarda hem de benzer akrep türlerinin görüldüğü bölgelerde etkili bir tedavi imkanı sunuyor.
Laboratuvar Sorumlusu Veteriner Hekim Mehmet Ali Kanat, panzehir üretiminde Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinden getirilen akreplerden yararlanıldığını belirterek, kontrollü koşullarda bakılan akreplerden belirli aralıklarla zehir sağımı yapıldığını söyledi.
Kanat, elde edilen zehrin doğrudan kullanılmadığını vurgulayarak, venomun içerisinde bulunan doku kalıntılarının ayrıştırıldığını ve uzun süren bir saflaştırma sürecinden geçirildiğini ifade etti. Ardından protein ve enzim analizleriyle kalite kontrol testlerinin yapıldığını belirten Kanat, üretimin her aşamasının titizlikle yürütüldüğünü kaydetti.
Panzehir üretiminde 10 atın görev aldığını aktaran Kanat, saflaştırılan venomun düşük dozlarda bu atlara enjekte edildiğini, bağışıklık sistemlerinin oluşturduğu antikor seviyesinin düzenli olarak takip edildiğini söyledi. Yeterli düzeye ulaşıldığında atlardan alınan plazmanın yeniden saflaştırıldığını belirten Kanat, son üründe yalnızca akrep zehrine karşı etkili antikorların bırakıldığını ifade etti.
Üretilen panzehirlerin tüm kalite kontrollerinin tamamlanmasının ardından sağlık müdürlüklerine gönderildiğini dile getiren Kanat, bugün Türkiye'nin tüm illerinde yeterli miktarda akrep panzehri bulunduğunu ve ihtiyaç halinde vakalarda hızla kullanılabildiğini söyledi.
Türkiye'de üretilen panzehrin önemli bir avantaja da sahip olduğuna dikkat çeken Kanat, üretimde kullanılan Androctonus crassicauda türü akrebin zehrinin zengin protein yapısı sayesinde geliştirilen panzehrin yalnızca Türkiye'de değil, Kuzey Afrika ve Orta Doğu'da görülen birçok akrep türünün sokmalarına karşı da etkili olduğunu belirtti.
Panzehir sayesinde ölüm vakaları görülmüyor
Yaz aylarında özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri ile Adana çevresinde akrep sokması vakalarının arttığını ifade eden Kanat, kırsalda çadırda kalanlar ve açık alanda uyuyanların daha fazla risk altında olduğunu söyledi. Son yıllarda panzehrin yaygın kullanımı sayesinde akrep sokmalarına bağlı ciddi ölüm vakalarının görülmediğini belirten Kanat, yıllık 10 bin dozluk ihtiyacın rahatlıkla karşılandığını, gerekli durumlarda üretim kapasitesinin artırılabileceğini kaydetti.
Yurttaşlara da uyarılarda bulunan Kanat, özellikle kırsalda yaşayanların ve kamp yapanların kıyafetlerini, ayakkabılarını ve çizmelerini giymeden önce mutlaka kontrol etmeleri gerektiğini söyledi. Akreplerin kıyafet veya ayakkabı içinde birden fazla kez sokabileceğini belirten Kanat, bunun vücuda giren zehir miktarını artırarak daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği uyarısında bulundu.
