Christopher Nolan'ın merakla beklenen yeni filmi The Odyssey, 17 Temmuz itibarıyla dünya genelinde vizyona girdi. Homeros'un destanından uyarlanan yapım, İthaka Kralı Odysseus'un Truva Savaşı'nın ardından eve dönüş yolculuğunu konu alırken, yalnızca hikayesiyle değil, çekim teknolojisiyle de sinema dünyasında büyük ilgi uyandırdı.
Film, sinema tarihinde tamamı IMAX 70 mm (IMAX 1570) kameralarla çekilen ilk uzun metrajlı yapım olma özelliğini taşıyor. Nolan'ın uzun yıllardır kullandığı bu teknoloji, daha önce Oppenheimer, Interstellar, Tenet ve The Dark Knight gibi filmlerde yalnızca bazı sahnelerde tercih edilirken, The Odyssey tamamen bu formatta çekildi.
Ancak yönetmenin hedeflediği görüntü kalitesini izleyicilere sunabilecek salon sayısı oldukça sınırlı. Dünya genelinde yalnızca 41 sinema salonu IMAX 70 mm projeksiyon sistemine sahip. Bu nedenle filmin biletleri vizyon öncesinde büyük ilgi görürken, bazı ülkelerde karaborsada yüzlerce dolara satıldığı bildirildi.
Türkiye'de IMAX 70 mm salonu bulunmuyor
Türkiye'de ise IMAX lisanslı sinema salonları bulunmasına rağmen, bunların tamamı dijital veya lazer projeksiyon sistemleriyle hizmet veriyor. Dolayısıyla Nolan'ın tasarladığı tam IMAX 70 mm deneyimini yaşamak mümkün olmuyor.
Buna karşın uzmanlar, lazer projeksiyonlu IMAX salonlarının da standart sinema salonlarına göre daha yüksek çözünürlük, daha parlak görüntü ve daha güçlü ses sistemi sunduğunu belirtiyor.
IMAX neden bu kadar farklı?
IMAX teknolojisi, standart sinema salonlarına göre çok daha büyük perde, gelişmiş ses sistemi ve yüksek çözünürlük sunuyor. Özellikle IMAX 70 mm formatı, analog film teknolojisinin ulaştığı en yüksek görüntü kalitesi olarak kabul ediliyor.
Bu sistemde kullanılan dev film negatifleri sayesinde görüntü çok daha fazla ayrıntı içerirken, 1.43:1 görüntü oranı sayesinde izleyicinin görüş alanının neredeyse tamamı perdeyle kaplanıyor. Nolan da bu nedenle IMAX 70 mm'nin "gözlüksüz üç boyut hissi" verdiğini ve izleyiciyi filmin içine çektiğini savunuyor.
"Gerçek IMAX" tartışması
The Odyssey ile birlikte yeniden gündeme gelen "Gerçek IMAX" kavramı ise resmi bir sınıflandırma değil. Sinema tutkunları bu ifadeyi, büyük perdeye ve IMAX 70 mm ya da çift lazer projeksiyon sistemine sahip salonlar için kullanıyor.
2008 sonrası yaygınlaşan dijital IMAX salonları ise daha küçük perdeleri nedeniyle bazı sinemaseverler tarafından esprili şekilde "LieMAX" olarak adlandırılıyor. Buna rağmen bu salonlar da resmi olarak IMAX lisansına sahip.
Herkes aynı filmi izlemeyecek mi?
IMAX 70 mm formatı, standart salonlara göre ekranın üst ve alt bölümlerinde daha fazla görüntü bilgisi sunuyor. Ancak bu durum, standart salonlarda filmin eksik gösterildiği anlamına gelmiyor.
Nolan ve yapım ekibi, filmi farklı perde oranlarına uygun şekilde yeniden düzenleyerek tüm formatlarda en iyi görüntüyü sunmak için aylar süren çalışmalar gerçekleştirdi. Yönetmen, standart sinema salonlarında da filmin "harika görüneceğini" belirtirken, en kapsamlı deneyimin yine IMAX 70 mm salonlarında yaşanacağını ifade ediyor.
Neden daha fazla IMAX 70 mm salonu yok?
IMAX 70 mm sistemlerinin yaygın olmamasının en önemli nedeni ise teknolojik ve ekonomik zorluklar. Şirket, yaklaşık 50 yıldır bu formatta yeni projektör üretmiyor. Mevcut sistemler eski projektörlerin yenilenmesiyle kullanılmaya devam ederken, büyük salonların yüksek maliyeti nedeniyle birçok sinema işletmesi dijital ve lazer IMAX sistemlerini tercih ediyor.
"Ayrıcalıklı bir deneyim"
The Odyssey, sinema teknolojisinin ulaştığı en üst noktayı temsil eden yapımlardan biri olarak öne çıkarken, aynı zamanda erişilebilirlik tartışmalarını da yeniden gündeme taşıdı. Dünyada yalnızca sınırlı sayıdaki salonda yönetmenin hedeflediği biçimde izlenebilen film, bazı sinemaseverler tarafından "ayrıcalıklı bir deneyim" olarak değerlendirilirken, bazıları ise bunun sinemanın evrensel ruhuna aykırı olduğunu savunuyor.
Böylece Christopher Nolan'ın yeni filmi, yalnızca görsel diliyle değil, yıllardır sanat dünyasında süregelen "Sanat sanat için mi, toplum için mi?" sorusunu da yeniden tartışmaya açıyor. Sinema çevrelerinde bu tartışmanın, filmin gişe performansı kadar uzun süre konuşulması bekleniyor.
