Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Türkiye’nin farklı kentlerinde düzenlenen Türkiye Kültür Yolu Festivali’nin 2026 yılındaki duraklarından biri Van oldu. Kentte üçüncü kez gerçekleştirilen festival, 11 Temmuz’da başladı ve 19 Temmuz’da sona erecek. Atatürk Kültür Parkı Nevruz Alanı’nda düzenlenen festival kapsamında Buray, Sefo, Kıraç, Simge, Fatma Turgut, Murat Boz, Sagopa Kajmer ve Bayhan’ın yer aldığı konser programının yanı sıra sergiler, söyleşiler, çocuk etkinlikleri, tiyatro gösterileri ve gastronomi buluşmaları planlandı.
Festival devam ederken organizasyon için ayrıldığı ileri sürülen yaklaşık 800 milyon TL, kentte tartışma konusu oldu. Ancak söz konusu rakamın Van festivaline ait toplam bütçe olduğunu doğrulayan ayrıntılı bir harcama tablosu veya resmî açıklama kamuoyuyla paylaşılmadı. Yerel sanatçılara programda yeterince yer verilmemesi, festivalin Van’ın kültürel yapısını ne ölçüde yansıttığı, kent dışından ziyaretçi çekip çekmediği ve organizasyonun esnafa sağladığı katkı da kamuoyunda tartışılan konular arasında yer aldı. Festivalin ikinci gününde Sefo konserinin ardından alanda çıkan bıçaklı kavgada ağır yaralanan bir gencin hastanede yaşamını yitirmesi ise güvenlik önlemlerini yeniden gündeme getirdi. Olayın ardından alandaki giriş kontrolleri, güvenlik görevlilerinin sayısı, sağlık ekiplerinin yeterliliği ve organizasyon alanının fiziki şartları konusunda eleştiriler dile getirildi.
Van’da Kültür Yolu Festivali’ne yönelik benzer eleştiriler 2024 yılında da gündeme gelmişti. O dönem festival komisyonunun toplanmadığını ve turizm sektörünün görüşlerinin alınmadığını belirten TÜRSAB Doğu Anadolu Bölge Temsil Kurulu Başkanı Cevdet Özgökçe, festivalin otellere, turizm işletmelerine ve kent esnafına beklenen katkıyı sağlamadığını söylemişti. Bu yıl da festivalin ekonomik etkisi, organizasyon alanının koşulları, güvenlik tedbirleri, kentteki uçak seferlerinin yetersizliği ve kamuoyunda tartışılan festival bütçesi hakkında değerlendirmelerde bulunan Özgökçe, festivalin mevcut haliyle Van turizmine ve kent ekonomisine katkı sunmadığını belirtti.
“800 Milyon TL korkunç bir rakam”
Festival için harcandığı ileri sürülen yaklaşık 800 milyon TL’ye ilişkin değerlendirmelerde bulunan Özgökçe, “Festival için 800 milyon TL’den söz ediliyor. Bu gerçekten korkunç bir rakam. Bu rakamın kapsamının ve hangi kalemlere harcandığının açıklanması gerekiyor. Konuşulan bütçenin sanatçıların ücretleri, ulaşımı, konaklaması, yeme ve içme giderleri ile organizasyon masrafları için kullanıldığı belirtiliyor. Ancak bu kadar büyük bir bütçenin Van halkına, kent esnafına, tüccara, otelciye ve turizmciye nasıl bir katkı sunduğunu göremiyoruz,” dedi.
“Bu kaynak Van turizmine ayrılsaydı daha kalıcı işler yapılabilirdi”
Festival için kullanıldığı belirtilen kaynağın Van’ın turizm altyapısı ve tanıtımı için değerlendirilmesi halinde daha kalıcı sonuçlar alınabileceğini savunan Özgökçe, “Bu kaynak Van’daki turizm kuruluşlarına verilseydi ve harcamalarımız da sıkı biçimde denetlenseydi, Van adına çok daha faydalı işlerin altına imza atabilirdik. Turizm, kalkınma ve ticaret alanında kalıcı projeler geliştirebilirdik. Kentin tanıtımına, ulaşımına ve turizm altyapısına yatırım yapılabilirdi. Bugünkü organizasyonun Van’a kalıcı bir katkısını göremiyoruz,” ifadelerini kullandı.
Festivalin yalnızca konserlere katılan yerel halk üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Özgökçe, “Festivalin amacı yalnızca bir alana kalabalık toplamak olmamalı. Asıl amaç kente dışarıdan ziyaretçi getirmek, otelleri doldurmak, lokantaları ve diğer işletmeleri hareketlendirmek olmalı. Kamu kaynağı kullanılıyorsa bunun kent ekonomisine geri dönmesi gerekir,” diye konuştu.
“Festival alanının uygun olmadığını bakan yardımcısına ilettim
Festivalin 11 Temmuz’daki açılış programına Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Nadir Alpaslan’ın da katıldığını hatırlatan Özgökçe, “Sayın Nadir Alpaslan’ı uzun zamandır tanıyorum. Kendisine festival alanının çok kötü durumda olduğunu söyledim. Alanın toz ve toprak içerisinde kaldığını, festivale ulaşımı sağlayan yolların büyük bölümünde çalışma bulunduğunu ve seçilen yerin bu büyüklükte bir organizasyon için uygun olmadığını ifade ettim. Binlerce kişinin katılacağı bir festival daha düzenli, ulaşılabilir ve güvenli bir alanda yapılmalıydı,” dedi.
Özgökçe, “İnsanlar konsere giderken tozun, toprağın ve çamurun içinden geçmek zorunda kalıyor. Festival yalnızca sahne kurup sanatçı getirmekten ibaret değildir. Alana ulaşım, çevre düzenlemesi, temizlik, güvenlik ve insanların temel ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri alanlar da önceden planlanmalıdır,” ifadelerini kullandı.
“Oteller boş, yerli ve yabancı turist yok”
Festivalin kent dışından yeterli ziyaretçi çekmediğini savunan Özgökçe, “Festival alanına ağırlıklı olarak Van halkı gidiyor. Kent dışından gelen yerli ya da yabancı turist sayısı yok denecek kadar az. Bunun doğal sonucu olarak esnafın, otelcinin, lokantacının ve turizm yatırımcısının festivalden bir kazancı olmuyor. Otellerimiz boş. Festival döneminde otellerin dolması ve kentte ekonomik bir hareketliliğin oluşması beklenirdi, ancak böyle bir tabloyla karşılaşmadık,” dedi.
Kent dışından ziyaretçi gelmemesinin temel nedenlerinden birinin ulaşım sorunu olduğunu belirten Özgökçe, “Uçak olmadığı için İstanbul, Ankara, İzmir ve diğer büyükşehirlerden ziyaretçi getiremiyoruz. Komşu ülkelerden gelecek turistlere yönelik de yeterli bir ulaşım ve tanıtım planlaması yapılmadı. İnsanların kara yoluyla saatlerce seyahat ederek yalnızca bir konser için Van’a gelmesini beklemek gerçekçi değil,” diye konuştu.
“Festival Van esnafının nefes alacağı bir organizasyona dönüşmeli”
Kültür Yolu Festivali’nin doğru bir planlamayla Van’a katkı sağlayabileceğini belirten Özgökçe, “Bu festivaller Türkiye’nin birçok kentinde yapılıyor. Bizim beklentimiz Van’daki festivalin de daha doğru bir alanda, daha iyi şartlarda ve daha işlevli bir biçimde düzenlenmesidir. Van tüccarının, esnafının, otelcisinin ve turizmcisinin fayda göreceği; kentin bir hafta ya da 10 gün boyunca ekonomik açıdan nefes alabileceği bir festival istiyoruz. Yerel sanatçılar, turizmciler, esnaf temsilcileri ve kentteki diğer kurumlar planlama sürecine dahil edilmelidir,” dedi.
“Binlerce kişinin bulunduğu alanda güvenlik yetersiz kaldı”
Festival alanında bir gencin yaşamını yitirdiği olayın ardından güvenlik tedbirlerine yönelik eleştirilerde bulunan Özgökçe, “Binlerce insanın aynı alana yığıldığı bir organizasyonda çevre güvenliğinin ve giriş kontrollerinin eksiksiz sağlanması gerekir. Alanın fiziki koşullarının kötü olması, insanların toz ve çamur içerisinde kalması, giriş ve çıkışlarda yaşanan yoğunluk da gerginliğe neden olabilir. Keşke kavga ve şiddet olayları hiç yaşanmasaydı. Keşke festival daha iyi şartlarda ve daha güvenli bir alanda yapılsaydı,” dedi.
Sağlık ve güvenlik personelinin sayısının katılımla orantılı olması gerektiğini vurgulayan Özgökçe, “Binlerce kişinin bulunduğu bir alanda iki ambulans ile 20-30 güvenlik görevlisi veya polis memurunun yeterli olacağını düşünmüyorum. Katılımcı sayısına göre sağlık ekibi, ambulans, güvenlik görevlisi ve kontrollü giriş noktası planlanmalıdır. İnsanların güvenliği her türlü etkinliğin önünde gelmelidir,” ifadelerini kullandı.
“Valilik ve Emniyetten randevu talep ettik”
Festival öncesinde güvenlik ve organizasyonla ilgili sorunları yetkililere aktarmak istediklerini belirten Özgökçe, “Sayın Valimizden ve Sayın Emniyet Müdürümüzden geçen haftanın başında randevu talep ettik. Festival alanındaki sıkıntıları ve güvenlik konusundaki kaygılarımızı iletmek istedik. Ancak henüz tarafımıza dönüş yapılmadı. Kentteki meslek kuruluşlarının ve sivil toplum temsilcilerinin uyarılarının etkinlik başlamadan önce dinlenmesi gerektiğini düşünüyoruz,” dedi.
