Doğu Anadolu Bölgesi’nin ticaret, kültür ve turizm başkenti olma potansiyelini taşıyan Van, son yıllarda adeta bir "ulaşım ambargosu" ile karşı karşıya kalmış durumda. Türkiye’nin batı illeriyle köprü kurması gereken havayolu ulaşımı, yüksek bilet fiyatları ve ihtiyacı karşılamaktan uzak sefer sayıları nedeniyle bir hizmetten ziyade lükse dönüşmüş durumda.
Van Ferit Melen Havalimanı’ndaki trafik yoğunluğu, bölgedeki diğer illerle kıyaslandığında ironik bir tablo ortaya koyuyor: En yoksul iller sıralamasında en üstlerde yer alan Van halkı, Türkiye’nin en pahalı iç hat uçuşlarına mahkûm ediliyor. Bu durum sadece bireysel seyahatleri değil; kentin can damarı olan turizmi, binlerce öğrencinin eğitim hayatını ve sınır ticaretinin getirdiği hareketliliği de doğrudan baltalıyor.
Van’daki ulaşım sorununun turizmi ve sosyal yaşamı nasıl etkilediğini Turizmci Murat Beyaz ve Aktivist Zozan Özgökçe’yle konuştuk.
“Van, iç hatlarda en pahalı şehirlerden biri”
Murat Beyaz, “Van, Türkiye’de iç hatlarda en pahalı hatlardan biri. Firmalar bunu uzak mesafe olarak açıklıyor. Van’a bir uçağın geliş gidişinin 6–7 saat sürdüğü söyleniyor. Ancak bu gerekçe gerçeklerle örtüşmüyor. Van’a yakın mesafede bulunan birçok şehirle yapılan kıyaslamaların bu savunmayı geçersiz kılıyor. Gaziantep, Şanlıurfa, Diyarbakır, Erzurum gibi iller Van’a yakın. Buna rağmen bu şehirlerde çok daha uygun fiyatlar var. Uzaklık gerekçesi burada çökmüş oluyor,” dedi.
“Vanlı pahalılığa alıştırıldı”
Beyaz, “Ulaşımda alternatiflerin kısıtlı olması, yurttaşları yüksek fiyatlara mecbur bırakıyor. Van’ı ve Vanlıyı pahalıya alıştırıldı. Çünkü başka bir seçenek yok. Kim 24–25 ya da 30 saat otobüs yolculuğu yapabilir? Mecburen uçağı tercih ediyoruz. Ekonomik koşullar da bu durumu daha da ağırlaştırıyor. Asgari ücretle çalışan bir yurttaş, bir ay çalışarak ancak iki ya da üç uçak bileti alabiliyor,” ifadelerini kullandı.
Turizm uçak fiyatlarına takılıyor
Beyaz, “Uçak bileti fiyatlarının Van turizminin önündeki en büyük engeldir. 3 gece 4 günlük, 4 ya da 5 yıldızlı otelde konaklamalı bir Van turunun maliyetiyle sadece gidiş-dönüş uçak bileti aynı fiyata geliyor. Bu durumun tur planlamasını zorlaştırıyor ve maliyetleri katlıyor. Tur pazarlarken ve planlarken en büyük problem uçak. Maliyet inanılmaz artıyor,” diye belirtti.
Öğrenciler ve yurttaşlarda etkileniyor
Zozan Özgökçe, “Uçak biletlerindeki pahalılık yalnızca turizmi değil, Van’da yaşamı da zorlaştırdı. Van’dan bir yere gitmek hem çok zor hem de çok maliyetli. Ulaşım zaten pahalı, buna bir de kalitesiz hizmet eklenince iş iyice zorlaşıyor. Bu durum Van’ın bir öğrenci kenti olmasının önünde ciddi bir engel oluşturmasına sebep oluyor. Uçak biletleri ve ulaşım pahalı olduğu için Van öğrenci şehri olamıyor. Barınma da pahalı, yaşam giderek zorlaşıyor,” dedi.
“Bu şehir zaten yoksul”
Özgökçe, “Van’ın ekonomik gerçekleri göz ardı ediliyor. Van, gayrisafi milli hasılada sondan üçüncü sırada. Türkiye’nin en yoksul şehirlerinden biriyiz. Buna rağmen ulaşım en pahalı şehirlerden biri. Sınır kenti olmasına rağmen turizm hareketliliğinin yeterince değerlendirilmiyor. İranlı turistler başka şehirleri tercih ediyor. Ulaşım Van’ın içine girdiğinde her şey daha zor oluyor,” diye sözlerine devam etti.
Aktivist Zozan Özgökçe
