Van Milletvekili Gülderen Varlı, 2025’te ülke geneline yayılan Şap hastalığı, Erciş’teki yangında telef olan hayvanlar ve sigortasız üreticilerin yaşadığı mağduriyetleri Meclis gündemine taşıyarak Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle 14 soruluk yazılı soru önergesi verdi.
Varlı, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na 14 maddelik yazılı soru önergesi sundu.
Önergede, hayvancılığın milyonlarca yurttaşın temel geçim kaynağı olmasına rağmen ithalata dayalı politikalar, artan girdi maliyetleri, yetersiz veterinerlik hizmetleri ve destek eksiklikleri nedeniyle sürdürülemez hale geldiği vurgulandı.
Şap Hastalığı ve Aşılama Krizi
Varlı, 2025 yılında Şap hastalığının ülke geneline yayılması sonucu hayvan pazarlarının kapandığını, on binlerce hayvanın etkilendiğini ve üreticilerin büyük ekonomik kayıplar yaşadığını hatırlattı. Aşı tedarikindeki gecikmeler ve düşük aşılama oranlarının, üreticiyi özel sektörün yüksek maliyetli aşılarına mahkûm ettiğini belirtti.
Erciş’teki Yangın Örneği: Sigortasız Üretici Korumasız
Önergede, 10 Aralık 2025’te Van’ın Erciş ilçesi Çelebibağ Mahallesi’nde meydana gelen yangında yaklaşık 100 küçükbaş hayvanın telef olması da yer aldı. İtfaiye raporuna göre 97 hayvanın dumandan zehirlenerek öldüğü, toplam zararın yaklaşık 1 milyon 200 bin TL olduğu ifade edildi. Hayvanların sigortasız olması nedeniyle üreticinin hiçbir destekten yararlanamadığına dikkat çekildi.
Varlı, bu olayın afet ve felaketlerde sigortasız üreticilerin tamamen korumasız bırakıldığını açıkça ortaya koyduğunu vurguladı.
Van’a Özgü Sorunlar da Gündemde
Önergede ayrıca Van’daki hayvan pazarlarının yetersizliği, Samancılar Sitesi’nin çevre yolu nedeniyle yaşadığı yapısal sorunlar, sel ve afetlerde yaşanan hayvan kayıpları ile genel hayvancılık politikalarının bölgedeki üreticiler üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekildi.
Bakanlığa 14 Kritik Soru
Gülderen Varlı, Bakan Yumaklı’ya şu başlıklarda sorular yöneltti:
1. 2025 yılında ülke genelinde görülen Şap hastalığına ilişkin olarak; aşı tedarikinde yaşanan gecikmelerin nedeni nedir? Bakanlık, aşı stok yönetimini neden zamanında planlayamamıştır?
2. Salgın hastalıkların kontrolü için koruyucu veteriner hekimliği uygulamasını kurumsallaştırmaya yönelik bir çalışma yürütülmekte midir? Yürütülüyorsa ne aşamadadır?
3. 2025 yılında Şap hastalığı nedeniyle gerçekleşen toplam ekonomik kaybın Bakanlığınızca hesaplanan tutarı nedir? Bu zararların karşılanmasına yönelik bir destek programı planlanmakta mıdır?
4. 10 Aralık 2025’te Van Erciş Çelebibağ Mahallesi’nde meydana gelen yangında telef olan yaklaşık 100 küçükbaş hayvan için mağdur olan üreticiye herhangi bir destek sağlanacak mıdır? Hayvanı sigortasız olan üreticilerin afet durumlarında korunmasına ilişkin yeni bir düzenleme yapılacak mıdır?
5. Van genelinde hayvan pazarlarının yetersizliği ve altyapı eksikliklerine ilişkin Bakanlığınızın bir yatırım planı bulunmakta mıdır?
6. Sel ve diğer doğal afetler nedeniyle hayvan kaybı yaşayan üreticilerin zararlarının tazmin edilmesine dönük yeni bir mekanizma kurulması gündeminizde midir?
7. Türkiye’de çoban bulunamaması hayvancılıktaki en kritik sorunlardan biri iken; çoban desteğinin aylık olarak verilmesi ve çobanların sigorta/Bağ-Kur primlerinin bütçeden karşılanması konusunda Bakanlığınızın planı var mıdır?
8. Buzağı ölümlerinin azaltılması ve salgın hastalıklarla etkin mücadele için koruyucu veterinerlik uygulamalarının güçlendirilmesine yönelik bütçe artışı ve personel planlaması yapılmakta mıdır?
9. Türkiye’nin hayvancılık politikalarını ithalata dayalı olmaktan çıkararak üretimi önceleyen, küçük ölçekli çiftçiyi merkeze alan bir modele geçiş için Bakanlığın uzun vadeli bir stratejik planı bulunmakta mıdır?
10. Tarım ve Orman Bakanlığı bütçesinde, doğal afetler sonrası sigortası olmayan üreticilerin zararlarının karşılanmasına yönelik ayrı bir destek kalemi oluşturulması planlanmakta mıdır?
11. 2025 yılı içinde doğal afet, salgın hastalık veya yangınlar nedeniyle hayvan kaybı yaşayan sigortasız üretici sayısı ve bu üreticilerin toplam zarar tutarı nedir?
12. Van ili özelinde, son beş yılda sigortasız çiftçilerin afetler nedeniyle uğradığı zararların tespitine ilişkin bir çalışma yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçları nelerdir?
13. Erciş Çelebibağ Mahallesi’nde 10 Aralık 2025 tarihinde meydana gelen yangınla ilgili olarak Bakanlığınızca herhangi bir destek, tazmin veya telafi mekanizması işletilecek midir?
14. Küçük ölçekli üreticilerin afetlere karşı korunması amacıyla zorunlu veya düşük primli bir devlet destekli tarımsal sigorta modeli geliştirilmesi gündeminizde midir?
Varlı, hayvancılığın sürdürülebilirliği için sigortasız üreticileri de kapsayan yeni bir destek ve sigorta modelinin zorunlu hale geldiğini vurguladı.
