İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ), Samsun Üniversitesi (SAMÜ) ve ABD'deki Missouri Üniversitesi'nden bilim insanlarının ortak çalışması, Türkiye'nin en büyük üç kentinde sıcaklık rejiminin önemli ölçüde değiştiğini ortaya koydu.
Araştırmada İstanbul, Ankara ve İzmir'de bulunan 15 meteoroloji istasyonunun 1926-2024 yıllarını kapsayan günlük en yüksek ve en düşük sıcaklık verileri incelendi. Bazı istasyonlarda yaklaşık 100 yıllık meteorolojik kayıtlar analiz edildi.
Araştırma sonuçlarına göre, incelenen 15 istasyonun 11'inde sıcak hava dalgalarının sayısı istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttı. Hiçbir istasyonda ise sıcak hava dalgalarında anlamlı bir azalma tespit edilmedi.
İstanbul'daki beş istasyonun tamamında sıcak hava dalgalarının arttığı belirlenirken, en güçlü artış Sarıyer ve Şile'de görüldü. Ankara'da en belirgin artış Polatlı'da kaydedilirken, İzmir'de ise Selçuk ve Bergama öne çıktı. Araştırmada sıcak hava dalgalarının istasyonlara göre her 10 yılda yaklaşık 0,14 ile 0,78 olay arasında arttığı hesaplandı.
Buna karşın soğuk hava dalgalarının büyük bölümünde azalma eğilimi görüldü. İncelenen hiçbir istasyonda soğuk hava dalgalarında anlamlı artış belirlenmezken, en belirgin düşüşler İstanbul'da Kadıköy Rıhtım ve Florya ile İzmir'de Selçuk ve İzmir Bölge istasyonlarında tespit edildi.
Bilim insanları ayrıca incelenen tüm istasyonlarda yıllık ortalama sıcaklıkların da anlamlı şekilde yükseldiğini belirledi. Ortalama sıcaklıklardaki artışın her 10 yılda 0,20 ile 0,50 derece arasında değiştiği, en güçlü ısınmanın ise Selçuk ve Polatlı'da yaşandığı ifade edildi.
Araştırma, sıcak hava dalgalarının artık yalnızca yaz aylarıyla sınırlı kalmadığını, sonbahar aylarında da daha sık görülmeye başladığını ortaya koyarken, soğuk hava dalgalarının ise ağırlıklı olarak kış aylarında yaşandığını gösterdi.
Çalışmayı değerlendiren Araştırma Görevlisi Yiğitalp Kara, elde edilen bulguların iklim değişikliğinin büyük kentlerde etkisini giderek artırdığını gösterdiğini belirtti.
Kara, artan sıcak hava dalgalarının halk sağlığından enerji tüketimine, ulaşımdan tarımsal üretime kadar birçok alanı doğrudan etkilediğini vurgulayarak, kentlerde erken uyarı sistemlerinin kurulması, yeşil alanların artırılması, serinleme merkezlerinin oluşturulması ve iklim dirençli şehir planlamalarının hayata geçirilmesi gerektiğini ifade etti.
"Trend Analysis of Heat Waves and Cold Spells in Major Turkish Cities Under Climate Change" başlıklı araştırma, uluslararası hakemli Atmosphere dergisinin klimatoloji bölümünde yayımlandı.
