Dünyanın en hızlı ısınan kıtası olarak bilinen Avrupa, son dönemde etkisini artıran aşırı sıcaklar ve yaklaşan El Nino sürecinin birleşmesiyle tarımsal üretimde ciddi risklerle karşı karşıya bulunuyor. Copernicus İklim Değişikliği Servisi verilerine göre 2025 yılında küresel sıcaklık artışı 1991-2020 ortalamasına göre 0,59 derece olurken, Avrupa’da bu artış 1,17 dereceye ulaştı.
Artan sıcaklıklar ve erken gelen sıcak hava dalgaları, özellikle Batı, Orta ve Doğu Avrupa’da toprak nemini kritik seviyelere düşürdü. Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi (JRC) tarafından yayımlanan MARS raporları, kuraklık ve su stresinin kışlık mahsullerde verim tahminlerini aşağı çektiğini ortaya koydu. Uzmanlar, El Nino etkisiyle birleşen yüksek sıcaklıkların bitkilerin polenleşme sürecini kısalttığını ve kök gelişimini zayıflatarak üretim kapasitesini düşürdüğünü belirtiyor.
Buğday ve mısır üretimi risk altında
Tarımsal üretimde en büyük etki tahıl ürünlerinde görülüyor. Avrupa Birliği verilerine göre bu yıl toplam tahıl üretiminde yüzde 3,2 ile 4 arasında düşüş beklenirken, stratejik öneme sahip yumuşak buğday üretiminde yüzde 6,2’lik gerileme öngörülüyor. Mısır üretiminde ise su kıtlığı nedeniyle ekim alanlarının daraldığı, çiftçilerin ayçiçeği ve soya gibi daha dayanıklı ürünlere yöneldiği bildiriliyor.
Bu değişimle birlikte Avrupa’da ayçiçeği ekim alanlarında yüzde 14,5 artış kaydedildi. Uzmanlar, tarımsal üretimdeki bu dönüşümün gıda arz dengesi üzerinde uzun vadeli etkiler oluşturabileceğine dikkat çekiyor.
Hayvancılıkta ısı stresi verimi düşürüyor
Aşırı sıcaklıklar yalnızca bitkisel üretimi değil hayvancılığı da etkiliyor. Çiftlik hayvanlarında görülen “ısı stresi” nedeniyle yem tüketiminin azalması, süt veriminde düşüşe yol açıyor. Veteriner uzmanlar, özellikle süt ineklerinde verim kaybının belirgin şekilde hissedildiğini aktarıyor.
Gıda fiyatlarında yeni artış riski
Üretimdeki düşüşe paralel olarak artan girdi maliyetleri de tarım sektörünü zor durumda bırakıyor. Gübre ve enerji maliyetlerindeki yükseliş, üretim maliyetlerini artırırken bu durumun doğrudan gıda fiyatlarına yansıma riski taşıdığı belirtiliyor. Uluslararası kuruluşların analizleri, küresel ölçekte gıda fiyatlarında yeni bir yukarı yönlü baskı oluşabileceğine işaret ediyor.
“Her 1 derecelik artış verimi düşürüyor”
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) uzmanları ise aşırı sıcaklıkların tarım-gıda sistemlerinin tamamını etkilediğini vurguluyor. FAO verilerine göre küresel sıcaklıklardaki her 1 derecelik artış, mısır, pirinç, soya ve buğday veriminde yüzde 6’ya varan düşüşe neden oluyor. Uzmanlar, sıcak hava dalgalarının kuraklık ve yangın riskleriyle birleşmesi halinde gıda güvensizliğinin daha da derinleşebileceği uyarısında bulunuyor.
