Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan Eylül 2025 dönemi geçici dış ticaret verileri, Van'ın ekonomik sağlığı hakkında endişe verici bir tablo çizdi. Geçen yılın aynı dönemine kıyasla ilin dış ticaret açığı neredeyse dört katına çıkarak rekor kırdı.
İhracat arttı, yetmedi
Van’ın dış ticaret dengesindeki bozulmanın ana sebebi, ithalattaki astronomik artış oldu. Verilere göre:
|
Gösterge |
Eylül 2024 (Dolar) |
Eylül 2025 (Dolar) |
Değişim Oranı |
|
İhracat |
1 milyon 318 bin |
1 milyon 876 bin |
%42,34 Artış |
|
İthalat |
1 milyon 880 bin |
4 milyon 106 bin |
%118 Artış |
Van’ın ihracatı %42,34 oranında bir artış göstermesine rağmen, ithalattaki %118'lik hızlı yükseliş, ihracatın bu artışını gölgede bıraktı ve açığın büyümesine yol açtı.
Dış ticaret açığı dört katına yaklaştı
İhracat ve ithalat arasındaki makasın açılmasıyla birlikte, Van’ın dış ticaret açığı fırladı. TÜİK verilerine göre:
- Eylül 2024 Dış Ticaret Açığı: 562 bin dolar
- Eylül 2025 Dış Ticaret Açığı: 2 milyon 230 bin dolar
Bu rakamlar, Van’ın dış ticaret açığının bir yıl içinde yaklaşık %296 (üç kattan fazla) artarak son yılların en yüksek seviyesine ulaştığını gösteriyor.
Uzmanlardan ithalat bağımlılığı uyarısı
Türkiye genelinde de ihracatın ithalatı karşılama oranının gerilediği (%81,0’den %76,6’ya) bu dönemde, Van’daki yerel uzmanlar ekonomik tabloya ilişkin ciddi uyarılarda bulundu. Uzmanlar, dış ticaret dengesindeki bu olumsuz gidişatın Van’ın üretim ve ihracat kapasitesinin ithalat talebini karşılamakta yetersiz kalmasından kaynaklandığını belirtti.
Ekonomi uzmanlarına göre, yerel üretim ve sanayi yatırımları desteklenmediği sürece, Van gibi sınır illerinin ithalat bağımlılığının büyümesi ve dış ticaret açığının artmaya devam etmesi kaçınılmaz görünüyor.
