DEM Parti Van Milletvekili Gülderen Varlı, 1930 yılında Van'ın Erciş ilçesindeki Zilan Vadisi'nde yaşanan olayların araştırılması amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığı'na Meclis Araştırması açılması talebinde bulundu.
Varlı, TBMM Başkanlığı'na sunduğu araştırma önergesinde, Zilan Vadisi'nde yaşanan olayların tüm yönleriyle ortaya çıkarılması, tarihsel gerçeklerin araştırılması, hak ihlallerinin ve cezasızlık uygulamalarının incelenmesi, son yıllarda bölgede yürütülen projelerin toplumsal hafıza üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi ve Koçköprü Barajı'nda su seviyesinin çekilmesiyle ortaya çıkan insan kemiklerine ilişkin etkili bir soruşturma yürütülmesi gerektiğini ifade etti.
"Hakikatin Ortaya Çıkarılması Toplumsal Barış İçin Önemlidir"
Önergenin gerekçesinde, Zilan Vadisi'nde 1930 yılında yaşanan olayların Türkiye'nin yakın tarihinde yeterince araştırılmamış ağır hak ihlalleri arasında yer aldığı belirtilerek, bugüne kadar kamuoyunu aydınlatacak kapsamlı bir resmi açıklamanın yapılmadığı savunuldu.
Varlı, açık kaynaklar, tanık anlatımları ve bölge halkının kolektif hafızasına göre olaylarda on binlerce sivilin yaşamını yitirdiği, 40'tan fazla köyün tahrip edildiği ve zorunlu göçlerin yaşandığı yönünde değerlendirmeler bulunduğunu ifade etti.
Arşivlerin Açılması ve İnsan Kemiklerinin Araştırılması İstendi
Önergede, Zilan Vadisi'nde yaşananlara ilişkin devlet arşivlerinin erişime açılması, sorumluların hukuki süreçler kapsamında değerlendirilmesi ve Koçköprü Barajı'nda su seviyesinin çekilmesiyle ortaya çıktığı belirtilen insan kemiklerine yönelik bağımsız ve etkin bir soruşturma yürütülmesi talep edildi.
Ekolojik Yıkım İddiaları da Önergeye Girdi
Varlı, son yıllarda Zilan Vadisi'nde yürütülen baraj, hidroelektrik santrali (HES) ve madencilik faaliyetlerinin yalnızca doğal yaşamı değil, bölgenin kültürel mirasını ve toplumsal hafızasını da etkilediğine ilişkin iddiaların araştırılması gerektiğini belirtti.
Meclis Araştırma Komisyonu Talebi
DEM Partili Varlı, önergesinde Anayasa'nın 98'inci, TBMM İçtüzüğü'nün ise 104 ve 105'inci maddelerine dayanarak Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasını talep etti.
Araştırma komisyonunun; Zilan Vadisi'nde yaşanan olayların tüm yönleriyle incelenmesi, hak ihlallerinin ortaya çıkarılması, mağduriyetlerin giderilmesine yönelik önerilerin hazırlanması, vadinin tarihsel ve ekolojik mirasının korunmasına ilişkin tedbirlerin belirlenmesi ile hakikat, adalet ve toplumsal barışa katkı sunacak çalışmalar yürütmesi istendi.
