ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla tırmanan bölgesel gerilim, sınırın Van tarafındaki ekonomik hareketliliği kısıtladı. Geçmiş yıllarda Nevroz ve Shopping Fest gibi organizasyonlarla yüksek turist sayılarına ulaşan kentte; bu yıl güvenlik kaygıları, sınır geçişlerindeki aksamalar nedeniyle talep düşük kaldı ve turizm hareketliliği durma noktasına geldi.
Turizme endeksli kent ekonomisinde yaşanan bu sert düşüşün sadece otelcileri değil tüm şehir esnafını ağır bir çıkmaza sürüklediğine dikkat çeken VANOTED Başkanı Çetin Demirhan ve Turizmci Murat Beyaz, hazırlığını bu döneme göre yapan işletmelerin büyük bir ekonomik riskle karşı karşıya olduğunu vurguladı. Sektör temsilcileri, yaşanan duraklamanın kentin tüm katmanları için kritik bir tehdit oluşturduğuna işaret etti.
“Otel doluluk oranları yüzde 10’un altına düştü”
İran pazarındaki daralmanın sadece bugünün meselesi olmadığını, fakat savaşla birlikte sürecin durma noktasına geldiğini belirten Van Otelciler ve Turizmciler Derneği (VANOTED) Başkanı Çetin Demirhan, "Van turizmindeki bu gerileme sadece bugünün meselesi değildir. Haziran ayında yaşanan 12 günlük savaş süreci ve süregelen savaş söylentileri nedeniyle İran parası büyük bir değer kaybına uğramış, yaşanan devalüasyon neticesinde insanların alım gücü düşmüştür. Bu ekonomik sebeplerle son 1-2 yıldır turist akışı zaten oldukça azalmıştı. Normal şartlarda mart ayından itibaren yoğun bir misafir trafiği beklemekteydik ancak mevcut savaş ortamı ve Türkiye’nin pahalı bir destinasyon haline gelmesi nedeniyle bu hareketlilik kesildi,” ifadelerini kullandı.
Van Otelciler ve Turizmciler Derneği Başkanı Çetin Demirhan
“Turizm kentin geçim kaynağı”
Van ekonomisinin artık hayvancılığa değil, tamamen turizme endeksli olduğunu hatırlatan Demirhan, "Van’da turizm denilince akla sadece otellerin gelmesi yanlış bir algı. Geçmişte hayvancılık ön plandaydı ancak günümüzde şehrin ekonomisi tamamen turizme endeksli. Turist geldiğinde sadece oteller değil, 27 farklı kalem esnaf bu hareketlilikten doğrudan faydalanıyor. Bu nedenle yaşanan kriz sadece otelcileri değil, lokantacıdan kafeterya işletmecisine kadar tüm şehir esnafını zor durumda bıraktı,” diye konuştu.
Van, turistler için artık sadece geçiş noktası
İranlı turistlerin Van’ı artık sadece bir ‘transit geçiş noktası’ olarak gördüğünü belirten Demirhan, "Ramazan döneminde turizmin arttığına dair görüşler gerçeği yansıtmamaktadır. Aksine, savaş söylentileri nedeniyle İranlı turistler şehri artık sadece bir geçiş güzergâhı olarak kullanıyorlar. Uçak bileti olanlar bir gece konaklayıp yollarına devam ediyor. İran pazarına alternatif oluşturmak kısa vadede oldukça güç. Van bugüne kadar ağırlıklı olarak sadece İran’da tanıtıldığı için; Ermenistan, Azerbaycan veya Irak gibi pazarlara yönelik ani bir tanıtım atağı hemen sonuç vermez, “dedi.
“Nevroz yatırımları boşa çıktı”
Esnafın sürece hazırlıksız yakalandığını vurgulayan Turizmci Murat Beyaz, yaşanabilecek risklere dikkat çekerek şunları söyledi: “İşletmelerde kapanmalar ve işten çıkarmalar başlayacak. Özellikle kış sezonunu atlatmamızı sağlayan Nevroz dönemi, savaşın gölgesinde kaldı. Esnafımız tüm yıl bu dönemi beklemiş, büyük yatırımlar yapmıştı ancak hepsi ellerinde kaldı. Kira ve personel maaşını ödeyemeyecek duruma gelen işletmeler var. Son yılların en zor sezonunu yaşıyoruz.”
Turizmci Murat Beyaz
"Turizm kaybı kenti etkiliyor"
Yaşanan sürecin topyekûn bir ekonomik sorun olduğunu belirten Beyaz, sözlerini şöyle sürdürdü: "Bugün turizm faaliyetlerinin durma noktasına gelmesi, Van ekonomisindeki lokomotif etkisinin kaybedilmesi anlamına geliyor. Kentin sokaklarında ve konaklama tesislerinde hissedilen bu durgunluk, yerel ticaretin tüm katmanlarını olumsuz etkiliyor. Normalde bu dönemlerde İran’dan gelen ürünlerle canlanan ticaret ve bereketli sevkiyatlar, artık yerini boş tezgâhlara bırakmış durumda."
