Nobel ödüllü yazar José Saramago, “Görmek” adlı romanında seçim sandıklarında başlayan bir isyanı, iktidarın körleşmesini ve demokrasinin kırılganlığını hiciv, alegori ve politik taşlamayla ustaca anlatıyor. “Hamaset ve güç saplantısı” üzerine kurulu bu distopya, gerçek dünyaya ayna tutuyor.
Kitap Hakkında
Portekizli Nobel Edebiyat Ödüllü yazar José Saramago, Görmek (İspanyolca: Ensaio sobre a Lucidez) adlı romanıyla modern siyaset ve devlet yapısına sert bir eleştiri getiriyor. Saramago, benzersiz uzun cümleleri, ironik dili ve alegorik kurgusuyla okuru rahatsız eden ama aynı zamanda düşünmeye zorlayan bir hikâye yaratıyor.
Konu: Bir şehirde halk sandığa gider… ve boş oy verir
Romanda, isimsiz bir şehirde yapılan seçimlerde seçmenlerin yüzde 70’i, ikinci seçimde ise neredeyse tamamı boş oy kullanır.
Bu durum devletin sinir uçlarını tetikler.
İktidar, bu suskun protestonun nedenini bulmak yerine, şehre ambargo uygular, baskıyı artırır ve halkı cezalandırır. Yöneticiler panikledikçe devlet paranoyası derinleşir:
Polis şehirden çekilir
Hükümet şehri “hain ilan eder”
Suçlu arayışı cadı avına dönüşür
Demokrasi, otoriter rejime evrilir
Saramago, böylece “görme” metaforunu tersine çevirir: “Asıl kör olan halk değil, iktidardır.”
“Görmek” – Alegorik ve Politik Okuma
Saramago, bu romanda; devletin güç saplantısı, bürokrasinin irrasyonelliği, otoriterliğin kökeni, demokrasinin görünmez kırılganlığı, manipülasyon ve propaganda ve kolektif sessiz direnişi gibi temaları ustalıkla işler.
Eserde “hamaset” ve “boş söylem” doğrudan hicvedilir. Saramago, siyasal anlatıları ince ince sökerek gösterir: büyük devlet söylemi arkasında çoğu zaman büyük bir korku ve kırılganlık vardır.
“Körlük” Romanıyla Bağlantısı
Görmek, Saramago’nun çok satan romanı Körlük’ün devamı niteliğindedir.
Körlük’te toplum fiziksel körlüğe yenilirken, Görmek’te devlet gönüllü körlüğe yenilir.
Bu iki kitap birlikte okunduğunda güçlü bir ikili sunar:
Körlük → Toplumsal çürüme
Görmek → Devlet çürümesi
Yazarın Mesajı
Saramago, bu romanla açık bir uyarı yapar:
“Görmek istemeyenlerden daha kör kimse yoktur.”
Sandık başındaki “boş oy” bir protesto değil, bir uyanış sembolüdür.
Neden Okunmalı?
✔ Siyaset–toplum ilişkisini sorgulayanlar için
✔ Devlet mekanizmalarının nasıl işlediğini anlamak isteyenler için
✔ Alegorik roman sevenler için
✔ Felsefi ve politik metinlerden hoşlananlar için
