SAMER Saha Araştırmaları Merkezi, Kürt Sorunu, barış ve müzakere süreci ile toplumsal demokratikleşmeye ilişkin toplumsal eğilimleri ölçmek amacıyla Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki 16 ilde kapsamlı bir saha araştırması gerçekleştirdi. Diyarbakır, Şanlıurfa, Van, Batman, Mardin, Şırnak, Ağrı, Adıyaman, Muş, Siirt, Bitlis, Hakkari, Kars, Bingöl, Dersim ve Iğdır’da 2-5 Mayıs 2026 tarihleri arasında yürütülen araştırma, bin 506 kişiyle yüz yüze yapıldı. Çalışmanın yüzde 98 güven aralığı ve yüzde 3 hata payıyla hazırlandığı belirtildi.
Araştırma sonuçlarına göre, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yaşayan yurttaşların barış ve müzakere sürecine yaklaşımı “temkinli, parçalı ve sınırlı güvene dayalı” bir tablo ortaya koydu. Katılımcıların önemli bir bölümü sürecin sağlıklı ilerlemediğini düşünürken, sürece yönelik güvenin güçlü ve istikrarlı bir zemine oturmadığı tespit edildi.
İlk sorun işsizlik oldu
Araştırmada “Türkiye’nin en önemli birinci sorunu nedir?” sorusuna verilen yanıtlarda ekonomik kriz ve işsizlik açık ara ilk sırada yer aldı. Katılımcıların yüzde 43,8’i ekonomik kriz ve işsizliği en büyük sorun olarak görürken, Kürt sorununu ilk sıraya koyanların oranı yüzde 27,1’de kaldı. Bu sonuç, ekonomik sorunların bölgede siyasal başlıkların önüne geçtiğini ortaya koydu.
Barış ve müzakere sürecinin ilerleyebilmesi için sorumluluğun büyük ölçüde siyasi kurumlarda olduğu görüşü öne çıktı. Katılımcıların yüzde 62,3’ü hükümeti, yüzde 23,4’ü ise Meclis’i sürecin sağlıklı yürütülmesinde temel aktör olarak değerlendirdi.
Umut hakkı
Araştırmaya katılan yurttaşların önemli bir bölümü sürecin ilerleyebilmesi için samimi ve yapıcı yaklaşım, somut adımlar, yasal güvenceler ve demokratik reformların gerekli olduğunu ifade etti. Öte yandan kamuoyunda uzun süredir tartışılan “umut hakkı” düzenlemesinin hayata geçirilmemesinin de süreci yavaşlatan önemli nedenlerden biri olarak görüldüğü kaydedildi.
Araştırmanın siyasi eğilimlere ilişkin sonuçları da dikkat çekti. “14 Mayıs 2023 Genel Seçimleri’nde hangi partiye oy verdiniz?” sorusunda YSP/HDP yüzde 43,5 ile ilk sırada yer alırken, AKP yüzde 19,5, oy kullanmayanlar yüzde 26,6, CHP ise yüzde 7,5 oranında destek aldı.
“Bu pazar bir genel seçim olsa hangi partiye oy verirsiniz?” sorusunda ise DEM Parti yüzde 43,1 ile ilk sıradaki yerini korudu. Kararsızların oranı yüzde 15 olurken, oy kullanmayacağını belirtenlerin oranı yüzde 15,6 olarak ölçüldü. AKP yüzde 14,2, CHP ise yüzde 6,8 destek aldı.
Araştırma, bölgede çözüm beklentisinin sürdüğünü ancak halkın sürecin kalıcılaşması için daha somut, güven verici ve demokratik adımlar beklediğini ortaya koydu.
