İran’da aylardır düşük seyreden yağışlar su krizini derinleştirdi. Başkent Tahran başta olmak üzere birçok eyalette barajların doluluk oranı kritik seviyelere gerilerken, yeraltı sularındaki düşüş de alarm vermeye başladı.
Yeni su yılının başlamasının üzerinden 40 günü aşkın bir süre geçmesine rağmen, ülkenin büyük bölümünde ciddi kuraklık etkisini sürdürüyor. İran Meteoroloji Kurumu, 2025 sonbaharını “son 60 yılın en kurak dönemi” olarak tanımladı. Tahran dahil 20 ilde neredeyse hiç yağış kaydedilmedi.
Barajlarda su seviyesi çöküş noktasında
Enerji Bakanlığı verilerine göre ülke genelindeki barajların doluluk oranı, uzun dönem ortalamasının yaklaşık yüzde 35 altında. Tahran’a içme suyu sağlayan Emir Kebir Barajı’nda yalnızca 14 milyon metreküp su kaldığı belirtiliyor. Bu miktar baraj kapasitesinin yüzde 8’ine denk geliyor ve kente en fazla iki haftalık içme suyu sağlayabiliyor.
Latyan Barajı’nın da kasım ayı sonunda benzer bir seviyeye ineceği tahmin edilirken, beş ana barajdan yalnızca Taleghan Barajı’nın kısmen işlevini sürdürebildiği aktarılıyor.
Meteoroloji Kurumu, ülke genelindeki ortalama yağışın 152 milimetre civarında seyrettiğini ve bu rakamın uzun vadeli ortalamanın yüzde 40 altında olduğunu açıkladı.
Tahran’da fiili ‘su karne sistemi’
Başkentte bazı mahallelerde haftada iki gece boyunca uzun süreli kesintiler uygulanıyor. Resmiyette “şebeke arızası” olarak tanımlanan bu uygulamanın, halk tarafından fiili bir karne sistemine dönüştüğü belirtiliyor.
Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, yağışların gecikmesi halinde Tahran’da mecburi su kısıtlamasına gidilebileceğini, hatta bazı bölgelerin geçici olarak tahliye edilmesinin gündeme gelebileceğini söyledi. Pezeşkiyan’ın “Yağmur yağmazsa Tahran’ı tahliye etmek zorunda kalabiliriz” sözleri kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
20 ilde yağış yok, yeraltı suları kritik seviyede
Sonbaharın ilk yarısında hiç yağış düşmeyen iller arasında Tahran’ın yanı sıra Merkezi, Kirmanşah, Huzistan, Fars, Kirman, İsfahan, Sistan ve Beluçistan, Kürdistan, Hemedan, Loristan, İlam ve Yezd’in de bulunduğu açıklandı. Bu bölgelerde yeraltı su seviyelerinin de tehlikeli eşiklerin altına gerilediği bildiriliyor.
Meşhed yüzde 3’ün altına düştü
Krizden en fazla etkilenen kentlerden biri olan Meşhed’de ise barajlardaki doluluk oranı yüzde 3’ün altına inmiş durumda. Meşhed Su ve Kanalizasyon Şirketi Müdürü Hüseyin İsmailiyan, su tasarrufunun artık bir tercih değil zorunluluk olduğunu belirtti.
Su Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Hüseyin Nayeb, “Etkili yağış olmazsa barajların dolması mümkün değil. Önümüzdeki haftalarda kesintiler ve basınç düşüşleri artacaktır” dedi.
Yetkililer: Kışa kadar tablo ağırlaşabilir
Birçok aile düşük basınç nedeniyle evlerine su tankları ve pompalar kurarken, Tahran’daki şebeke kayıplarının yaklaşık yüzde 25’e ulaştığı ifade ediliyor. Yalnızca inşaat sektöründe yılda 30 milyon metreküp içme suyu kullanıldığı kaydediliyor.
Enerji Bakanlığı, Lar Barajı’ndan Tahran’a acil su transferi için çalışmaların devam ettiğini açıklarken, Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Muhammed Rıza Arif kişi başı günlük su tüketiminin 250 litreyi bulduğunu hatırlatarak tasarruf çağrısı yaptı.
Uzmanlar, uzun süredir devam eden kuraklığın yanı sıra yıllardır süren hatalı su yönetimi politikalarının da krizi tetiklediğine dikkat çekiyor. Aralık ortasına kadar etkili yağış beklenmediği için mevcut kısıtlamaların daha da sertleşebileceği belirtiliyor.
