Van’da iklim değişikliğinin yarattığı tahribat ve bilinçsiz su tüketimi, kentin geleceğini ciddi bir krizle baş başa bıraktı. Yeraltı sularının hızla çekilmesi ve su kaynaklarının debisindeki dramatik düşüş, sadece doğayı değil, bölgedeki sosyal ve ekonomik hayatı da tehdit eder boyuta ulaştı. Tarımdan hayvancılığa kadar pek çok sektörü durma noktasına getiren bu süreç, kırsaldan merkeze göç dalgasını tetikliyor. Bölgedeki su durumunu saha verileri ve güncel gözlemlerle değerlendiren İnşaat Yüksek Mühendisi Faruk Görünüş, Vanhaber.tr’ye yaptığı özel açıklamalarda mevcut tablonun ciddiyetine dikkat çekti.
"Yüz metrede çıkan suya beş yüz metrede ulaşılamıyor"
Yeraltı sularının Van için en stratejik depo olduğunu belirten Faruk Görünüş, su seviyelerindeki düşüşü şu sözlerle aktardı:
"Bugün yeraltı suyu Van için en önemli depodur; çünkü bu depolarda buharlaşma olmaz. Dış etkenlerden en iyi şekilde korunan bu kaynakları muhafaza etmemiz gerekir. Ancak yaşadığımız kuraklık sebebiyle yeraltı sularında çok ciddi kayıplar yaşıyoruz. Eskiden 100 metreden sondajla su çıkarılan yerlerde, bugün 300 hatta 500 metre derinlikte bile su bulunamaz hale gelindi. Bu sıkıntıyı kırsal kesimde de yoğun şekilde görüyoruz. Dolayısıyla hayvancılık ve tarım faaliyetlerinde büyük aksamalar yaşanıyor. Hayvanlarına su bulamayan çiftçiler sondaj açmaya çalışıyor; fakat artık sondajlarda da su bulunamıyor. Çünkü buharlaşma miktarı çok arttı; yağan yağış buharlaşan suyu karşılayamıyor. Bölgede neredeyse üç katı oranında bir buharlaşma söz konusudur."
İnşaat Yüksek Mühendisi Faruk Görünüş
"Bahçesaray ve Bejingir havzası alarm veriyor"
Kentin can damarı niteliğindeki su kaynaklarının kurumaya başladığını vurgulayan Görünüş, durumu somut örneklerle açıkladı: "İçme suyuyla ilgili durumu hepimiz biliyoruz. Bejingir su kaynağımızın debisinin ne kadar düştüğü ortadadır. Van hem bu kaynaktan hem de yeraltı sularından besleniyor; fakat artık yeraltı suyu da kalmadı. Bahçesaray ilçesinde de kaynak suları kışın azalır; ancak Şubat ayında çekilen fotoğraflarda görüleceği üzere artık bir gram bile su yoktur. Mağaranın içi tamamen yürünebilir hale gelmiştir. Geçen yıl bu vakitlerde su akıyordu, bu yıl ise su tamamen bitti. Bu kaynaklar aynı havzada yer alıyor; dolayısıyla Bahçesaray suyunun yaşadığı bu son, Bejingir ve Gürpınar'ın da sonudur. Önümüzde 10-15 yıllık bir zaman dilimi yok; kriz süreci halihazırda başlamıştır."
"Yağmur suyu deposu zorunlu ama tek bir bina bile yapmıyor"
Yasal zorunluluklara rağmen su tasarrufu ve depolama konusunda ihmallerin sürdüğünü ifade eden Görünüş, çözüm yollarına değindi: "Yağmur suyu depolaması yasal olarak zorunlu olmasına rağmen, bugün Van’da bu suyu depolayan tek bir apartmana şahit olmadım. Birçok yeni bina yapılıyor; ancak neden depolama sistemi kurulmuyor? Başka şehirlerde insanlar yağmur suyu depolarını kullanarak kuraklığa karşı önlem alıyor. Bizim bölgemizde yıllık ortalama yağış miktarı 400 milimetre civarındayken, bu rakamın 300-350 bandına düşeceği öngörülüyor. Bu nedenle yeraltı suyu sondajlarının kesinlikle yasaklanması gerektiği kanaatindeyim. Bunun yerine yağan yağmurların ve kar sularının korunması sağlanmalıdır."
"Sert göçler başlayacak, su en büyük hayat kanımızdır"
Su kaybının toplumsal sonuçları konusunda uyarılarını sürdüren Faruk Görünüş, sözlerini şöyle tamamladı: "Yeraltı suları tükendiği için insanlar artık suya erişemiyor. Bu durum yakın gelecekte sert göç dalgalarının başlamasına neden olacaktır. Van’ın nüfusunun azalma ve kırsal göçlerin başlama sebebi suyun olmamasıdır. Çiftçi tarım ve hayvancılık yapamayınca mecburen göç edecektir. Bu mesele sadece yöneticilerin çözeceği bir sorun değildir; halkın da bu konuda yüksek duyarlılık gösterip destek vermesi gerekir. Su bizim en büyük hayat kanımızdır. Eğer önlem alınmazsa, 10-15 yıl içerisinde su tamamen tükeneceği için bölge büyük bir göç verecektir."
