Dijitalleşmenin hız kazanmasıyla sosyal medya günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası haline gelirken, özellikle gençler arasında yoğun kullanım psikolojik ve sosyal riskleri de beraberinde getiriyor.
Türkiye Yeşilay Cemiyeti Akademi Direktörü Hakan Çetin, sosyal medya bağımlılığının henüz literatürde net bir bağımlılık türü olarak tanımlanmadığını ancak dijital oyun, internet ve kumar bağımlılığıyla ilişkili değerlendirildiğini söyledi. Türkiye’de haftalık sosyal medya kullanım süresinin ortalama 25 saate ulaştığını belirten Çetin, bunun problemli kullanımın yüksek olduğuna işaret ettiğini vurguladı.
“Sosyal medya bağımlılığı henüz literatürde tanımlanmış net bir bağımlılık türü değil. Dijital oyunlarla ilgili bağımlılıklar var, kumar bağımlılığı var, internetle ilişkili bağımlılıklar üzerine konuşuluyor ancak sosyal medya, net bir bağımlılık türü olarak henüz tanımlanmış değil. Dünyada haftada ortalama 19 saatlik bir kullanım verisi olmasına rağmen Türkiye'de bu haftalık kullanım verisinin 25 saat olduğunu görüyoruz. Dolayısıyla bu da bize Türkiye'de problemli kullanımın daha yüksek olduğunu gösteriyor.”
Çetin, sosyal medyanın yalnızca kendi riskleriyle değil, diğer bağımlılık türlerine etkisiyle de değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, kullanıcıların tütün, alkol, uyuşturucu ve kumar içeriklerine reklam ve yönlendirmeler yoluyla maruz kalabildiğini ifade etti.
Yeşilay Danışmanlık Merkezleri (YEDAM) Uzman Klinik Psikologu Tülin Güler ise sosyal medyanın beynin ödül mekanizmasını etkileyerek dopamin ve serotonin salgısını artırdığını, bunun kısa vadede rahatlama sağlasa da uzun vadede depresyon, kaygı, dikkat dağınıklığı ve uyku problemlerine yol açabileceğini ifade etti.
Güler, sosyal medya bağımlılığının fark edilmesi için kullanımın kontrol edilememesi, bırakma girişimlerinin başarısız olması ve yoksunluk hissi gibi belirtilere dikkat edilmesi gerektiğini söyledi.
“Öncelikle bir yardım kuruluşundan, bir destek merkezinden, YEDAM'dan destek alabiliriz. Boş zaman değerlendirme, aktiviteler, ilgi alanlarına yönlendirme desteklenebilir. Bağımlılık düzelebilen bir hastalık. Bu anlamda yakınınızda veya kendinizde böyle bir sorun varsa hiç çekinmeden 115 üzerinden arayarak bizlerden destek alabilirsiniz. Sürecimiz ücretsiz ve gizlilik esasıyla işliyor. Yani burada konuşulan her şey odada kalmakta, herhangi bir yakınınızla, herhangi bir kişiyle, kurumla paylaşılmamaktadır. Bu anlamda endişeniz varsa kendiniz ya da bir yakınınız hakkında gidip bilgi alıp, destek alıp başvurabilirsiniz.”
“YEDAM desteğiyle sosyal medya bağımlılığından kurtuldu”
İstanbul'da yaşayan 36 yaşındaki D.S, Yeşilay Danışmanlık Merkezinden (YEDAM) aldığı destek sayesinde sosyal medya bağımlılığından kurtuldu.
Evli ve 3 çocuk sahibi olan D.S, sosyal medyayı herkes gibi gündemi takip etmek ve vakit geçirmek amacıyla kullanmaya başladığını belirterek, "Zamanla fark ettim ki duygusal boşluklarımı doldurmak ve kendimi meşgul etmek için orada uzun saatler geçiriyordum. İçinde bulunduğum yalnızlık veya boşluk anlarında, sosyal medya adeta bir kaçış ve oyalama aracı haline gelmişti. Kendimi ekranın içinde kaybederken buldum." dedi.
D.S, kontrolden çıkma sürecinin 2025'in yaz döneminden sonra başladığını, o dönemde ciddi bir psikolojik çöküş yaşadığını ve kendini yalnız hissettiğini söyleyerek, “Yalnızlık ve anlaşılmama duygusu, sosyal medyada daha çok zaman geçirmeme yol açtı çünkü kimseyle iletişim kurmak ya da bir şeyler paylaşmak istemiyordum. Başta bunun geçici bir durum olduğunu düşünsem de zamanla fark ettim ki kullanım sürem giderek uzuyor, dış dünyaya karşı kendimi kapatıyor ve daha fazla yalnızlaşıyordum. Sosyal medya, başlangıçta bir kaçış ve teselli aracı gibi görünse de aslında beni gerçek ilişkilerden uzaklaştırıyor, içsel yalnızlığımı derinleştiriyordu.” şeklinde konuştu.
Kendini sık sık suçlu ve işe yaramaz hissettiğini dile getiren D.S, “Ailemle daha kaliteli vakit geçiremiyorum. Özellikle çocuklarımı sosyal medya konusunda uyardığım şeyleri kendim uygulamadığım için onlara örnek olamıyorum ve bu tezatlık, onlara da bu alanı açmama sebep oluyor.” ifadelerini kullandı.
