Toplantıda kamu ve özel sektörde engelli istihdam kotası, fiziki erişilebilirlik, görev tanımları ve engellilere yönelik sosyal haklar geniş kapsamlı şekilde gündeme geldi.
Engelli kadrosunda 24 bin kişilik açık
Komisyon toplantısında sunum yapan Çalışma Genel Müdür Yardımcısı Suat Dede, 50’den fazla çalışanı bulunan iş yerlerinde özel sektörde yüzde 3, kamuda ise yüzde 4 engelli çalıştırma zorunluluğu olduğunu hatırlattı. Bu kotaya uyulmaması halinde 30 bin 81 lira idari para cezası uygulandığını belirtti.
Dede’nin paylaştığı 2025 Ağustos ayı İŞKUR verilerine göre:
- Kota kapsamındaki kamu işyeri sayısı: 1.390,
- Özel sektör işyeri sayısı: 21.964,
- İstihdam edilmesi gereken engelli sayısı: 161.179,
- Fiili istihdam: 137.030,
- Açık kontenjan: 24.149.
Dede, engelli istihdamında hâlâ ciddi bir açığın olduğunu vurguladı.
Türkiye Kamu-Sen: Kota asgari sınır haline getirilmeli
Türkiye Kamu-Sen Genel Başkan Yardımcısı Türkeş Güney, mevcut yüzde 3 engelli kotasının “üst sınır gibi değil, asgari sınır” olarak uygulanması gerektiğini söyledi. Engelli memur sayısının yetersiz olduğunu belirten Güney, şu talepleri sıraladı:
- Engelli bakım ücretinden gelir şartı aranmaksızın yararlanılabilmesi,
- Engellilerden vergi kesintisi yapılmaması,
- Emeklilikte 10 puan daha yüksek aylık bağlama oranı,
- Görevlerde engeli artırıcı görevlendirmelerin kaldırılması,
- İzin sürelerinin bir kat artırılması,
- Engel durumuna uygun araç ve gereç temini.
Memur-Sen: Kamuda 70 binden fazla engelli çalışan görev yapıyor
Memur-Sen Genel Başkan Yardımcısı Hacı Bayram Tonbul, 2000’li yıllardan sonra engellilerle ilgili önemli politikalar geliştirildiğini fakat 2030 Engelsiz Vizyonu hedeflerinin gerisinde kalındığını ifade etti.
Tonbul’un verdiği bilgilere göre:
- Kamuda 70 binden fazla engelli kamu çalışanı bulunuyor.
- Engelli memurlar 290’dan fazla unvanda görev yapıyor.
- Engelli çalışanların yüzde 35’i lisans mezunu.
Tonbul ayrıca, engelli üyelerden alınan sendika aidatlarının düşürülmesi için çalışma başlatacaklarını açıkladı.
Memur-Sen Engelli Komisyonu Başkanı Ahmet Dönmez, sendikalara üye olabilecek engelli sayısını 80 bin 760, kendi sendika üyelerini ise 30 bin olarak bildirdi.
Birleşik Kamu-İş: Fiziki erişilebilirlik ve görev tanımları yetersiz
Birleşik Kamu-İş adına konuşan Sadık Doğrul, birçok kurumda engelli çalışanlara uygun fiziki düzenlemelerin bulunmadığını söyledi. Bilgisayar yazılımlarının erişilebilir olmadığını belirten Doğrul, bazı kurumlarda engelli personelin asli görevlerinin yaptırılmadığını dile getirdi.
Doğrul, mevzuatla uygulama arasındaki farkın kapatılması için:
- Makul düzenleme mekanizmalarının standart hale getirilmesi,
- Sosyal hizmet uzmanlarının kurumlarda aktif görev alması,
- Kurumsal denetimlerin güçlendirilmesi,
- İsveç, Kanada ve Almanya gibi ülkelerdeki modellerin örnek alınması gerektiğini ifade etti.
Komisyon, paylaşılan sorun ve önerileri rapor haline getirerek engelli bireylerin çalışma hayatında daha etkin ve eşit şartlarda yer alabilmesi için çalışmalarını sürdürecek.
