Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) yayımladığı “Tütün Gezegenimizi Zehirliyor” başlıklı rapora göre, dünyada sigara içenlerin sayısı yaklaşık 1,3 milyara ulaştı. Sigara kullananların yaklaşık yüzde 75’i, izmaritlerini sokaklara, parklara, otoyollara ve sahil şeritleri gibi halka açık alanlara bırakıyor.
Başkent Üniversitesi Sürdürülebilir Çevre Uygulama ve Araştırma Merkezi (BÜÇEM) Müdürü Prof. Dr. Nazmiye Erdoğan, sigaranın uzun yıllar yalnızca halk sağlığı sorunu olarak ele alındığını ancak doğa ve ekosistem sağlığını da ciddi biçimde etkilediğini söyledi.
Sigara izmaritlerinin yol kenarları, su kaynakları, plajlar ve parklar gibi alanlarda yaygın olarak görüldüğüne dikkat çeken Erdoğan, “O kadar küçükler ki büyük bir çevresel sorun oluşturacağı çoğu zaman düşünülmüyor. Ancak sigara izmaritleri, insan sağlığına verdiği zarar kadar doğaya da zarar veriyor.” dedi.
“Zehirli atık olarak değerlendirilmeli”
Bilinçlendirme çalışmalarının yetersiz kaldığını belirten Erdoğan, izmaritlerin çevreye atılmasının alışılagelmiş bir davranış haline geldiğini ve bunun yalnızca Türkiye’ye özgü değil, küresel bir sorun olduğunu ifade etti.
DSÖ tarafından 31 Mayıs’ın ‘Dünya Tütünsüz Günü’ olarak ilan edildiğini hatırlatan Erdoğan, örgütün yalnızca insan sağlığına değil çevre ve ekosistem sağlığına da dikkat çektiğini söyledi.
İzmaritlerin rüzgâr ve yağışlarla birlikte su kaynaklarına taşındığını belirten Erdoğan, “Suya karışan izmaritler balıklar tarafından tüketiliyor. Bir metrekarelik alana atılan izmarit bile ciddi bir kirliliğe yol açabiliyor. Denizleri ve toprağı kirleten bu atık, zehirli atıktır.” ifadelerini kullandı.
Doğada 10-15 yılda çözülüyor
Pandemi döneminde sigara kullanımında geçici bir düşüş yaşandığını ancak sonrasında oranların yeniden yükseldiğini dile getiren Erdoğan, dış ortamlara atılan atıkların yaklaşık yüzde 60’ının sigara izmaritlerinden oluştuğunu söyledi.
Sigara filtrelerinin plastik kökenli selüloz asetattan üretildiğini belirten Erdoğan, “Bu filtreler zamanla parçalanıyor ancak tamamen çözünmeleri 10-15 yılı bulabiliyor. Parçalanma sürecinde mikroplastiklere dönüşüyor ve denizlere, okyanuslara taşınıyor. Bu da besin zinciri yoluyla yeniden insan vücuduna dönüyor.” dedi.
İzmaritlerin biyoplastik olduğu ve doğada zararsız şekilde çözülebildiğine dair yaygın bir yanlış algı bulunduğunu da vurgulayan Erdoğan, çözünme sürecine gelene kadar çevreye büyük zarar verdiklerini kaydetti.
Geri dönüşüm için toplanma şart
İzmaritlerin geri dönüşümünün mümkün olduğunu ancak bu sürecin titizlik gerektirdiğini belirten Erdoğan, “Yalıtım malzemeleri ve beton-asfalt üretiminde kullanılabiliyorlar. Ancak geri dönüşümden önce çok hijyenik koşullarda temizlenmeleri ve dezenfekte edilmeleri gerekiyor.” diye konuştu.
Dünyada her yıl yaklaşık 750 milyon kilogram sigara izmariti ortaya çıktığını ifade eden Erdoğan, insanların günde ortalama 6 milyar sigara tükettiğinin varsayıldığını söyledi.
