Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta yaşanan okul saldırılarının ardından uzmanlar, dijital platformların şiddeti körükleme ve organize etmedeki rolüne dikkat çekti.
Kastamonu Üniversitesi’nden Selman Tunay Kamer, sosyal medya ve dijital oyunların artık “masum bir eğlence alanı” olmaktan çıkıp şiddet ekosistemine dönüşebildiğini belirterek, özellikle Telegram ve Discord gibi platformlarda zararlı içeriklere erişimin kolaylaştığını söyledi.
“Yasaklamak çözüm değil”
Kamer, şiddetin gözlem ve taklit yoluyla öğrenilebildiğini vurgulayarak, dijital ortamlarda rol model haline getirilen içeriklerin gençler üzerinde etkili olabildiğini ifade etti. Problemin sadece okul veya aile değil, çok boyutlu bir yapı olarak ele alınması gerektiğini söyledi.
“Bu kapsamda sosyal medya platformlarında özellikle Telegram ve Discord'da ciddi anlamda problemler var. Yani bir çocuk Telegram grubuna girip, burada 'patlayıcı bomba nasıl yapılır' bunu öğrenebiliyor veya bir insanı nasıl yaralayabilir, silah nasıl kullanılabilir bunları öğrenebiliyor. Yani bunlar açık bir şekilde, gizlenmiyor. Ülkeler de bununla ilgili belli regülasyonlar yapmaya çalışıyor ama bazen bu hıza maalesef yetişemiyorlar. Dolayısıyla bunları topyekun çözümlemek lazım. Yani bu ne rehber öğretmeninin ne ailenin ne tek başına çocuğun ne sadece güvenlik politikalarının ne sosyal medyayla ilgili hukuki düzenlemelerin tek başına çözebileceği bir şey değil. Yani bütüncül bakış açısıyla bu problemin çözülmesi ve ele alınması gerekiyor."
Okulda dışlanma veya yok sayılma gibi durumlarla karşılaşan çocukların özellikle ergenlik döneminde kendini ispat etmeye çalıştığını belirten Kamer, "Çocuğun kendini ispat etmeyle ilgili gösterebileceği veya dikkat çekebileceği en temel unsur nedir? Şiddet uygulamaktır. Bazı çocuklar dikkat çekmek için şiddet eylemini gerçekleştiriyor ve her platformda şiddeti önceleyen rol modeller fazlasıyla var. Çocuklar bu dijital ortamlardaki rol modelleri benimseyerek kendince 'Ben de böyle olabilirim.' gibi düşünerek şiddeti normalleştirebiliyor.
Çocuk, sosyal gruplarda kendini daha lider ruhlu göstermek için popülist olan kahramanlarla kendini eşleştirmeye başlıyor. Çünkü çocuk kendini ispat etmek istiyor. Roblox ve Discord'u yasakladık ama şu an yine biz bunları tartışmıyor muyuz? Demek ki yasaklamak çözüm değil.”
“Kapalı gruplar şiddeti körüklüyor”
Çocuk Gelişimi ve Eğitimcileri Derneği Başkanı Başak Öztürk ise sosyal medyada şiddetin övülmesi, siber zorbalık ve manipülasyon gibi risklere dikkat çekerek, dijital platformların gençler için hem fırsat hem de ciddi risk barındırdığını belirtti.
“Şanlıurfa ve Kahramanmaraş'ta gerçekleşen okul saldırıları, Telegram'daki bazı kapalı grupların şiddeti körükleme ve organize etmedeki tehlikeli rolünü bir kez daha gözler önüne serdi.
Sosyal medya etkilerini sosyal karşılaştırma ve yetersizlik hissi, ruh sağlığı riskleri, siber zorbalık, istismar ve olumsuz rol modeller başlıkları altında sıralayabiliriz. Elliot Rodger gibi figürlerin kahramanlaştırılması, psikolojik kırılganlıklar, dijital radikalleşme ve toplumsal aidiyet arayışının bir sonucu olabilir. Bu tarz figürlerin idol olarak görülmesinin temel nedenleri, mağduriyet psikolojisi, güç ve kontrol arayışı ile ait olma ihtiyacı olarak değerlendirilebilir.”
“Denetimsiz, rehbersiz ve yalnız bırakılmış dijital çocukluktur”
Sosyal Medya ve Dijital Güvenlik Eğitim Araştırma Merkezi Başkanı Levent Eraslan da Türkiye’de milyonlarca çocuğun dijital oyunlarla temas halinde olduğunu vurgulayarak, ebeveynlerin çocukların dijital dünyasını daha yakından takip etmesi gerektiğini ifade etti.
“Bu oyunlar çocuklarda şiddeti normalleştirme, içselleştirme ve öğrenme riskini artırıyor, dikkat eksikliği, gerçeklikten kopma, uykusuzluk ve öfke patlamaları gibi ciddi sonuçlara yol açabiliyor.
Ebeveynlere yönelik dijital farkındalık eğitimleri yaygınlaştırılmalıdır. Unutmamalıyız ki sorun oyun değil, denetimsiz, rehbersiz ve yalnız bırakılmış dijital çocukluktur.”
