1998 yılında yapılan ve 2011 yılında Nobel Ödülü kazanan bir keşif, evrenin sürekli olarak hızlanarak genişlediğini ortaya koymuştu. Bu hızlanmanın arkasındaki itici güç ise, doğası tam olarak anlaşılamayan "Karanlık Enerji" olarak adlandırılmıştı.
Ancak, Güney Kore Yonsei Üniversitesi’nden Astrofizik Profesörü Young-Wook Lee liderliğindeki yeni bir çalışma, bu temel görüşü sarsıyor. 6 Kasım’da yayımlanan araştırma, karanlık enerjinin etkisinin azaldığını ve günümüz evreninin artık yavaşlayan bir genişleme evresine girmiş olabileceğini iddia ediyor.
Çalışmanın başyazarı Prof. Lee, "Karanlık enerji var, fakat artık aynı güçle etki etmiyor. Bu durum, evrenin gelecekteki kaderini değiştirebilir," sözlerini kullandı.
Standart mumlar yanıltıyor mu? Yeni bulguların temeli
Geleneksel kozmolojide, Tip 1a süpernovalar (beyaz cüce yıldızların patlamaları) sabit parlaklıkta olduğu varsayıldığı için evrendeki uzaklıkları ve genişleme hızını ölçmek için güvenilir "standart mumlar" olarak kullanılıyordu. 1998'deki hızlanan genişleme keşfi de bu süpernovaların beklenenden daha sönük (yani daha uzakta) görünmesine dayanıyordu.
Ancak Lee ve ekibi, 300 galaksideki Tip 1a süpernovaları analiz ederek, patlamaların parlaklığının sadece uzaklıkla değil, aynı zamanda patlamayı oluşturan yıldızların yaşıyla da ilişkili olduğunu öne sürdü.
Çalışmanın ortak yazarı Junhyuk Son'a göre, genç yıldızların oluşturduğu patlamalar daha sönük, yaşlı yıldızların oluşturduğu patlamalar ise daha parlak. Ekip, bu yaş-parlaklık ilişkisini yüzde 99,99 güvenilirlik düzeyinde tespit ettiğini belirtiyor. Bu ilişki doğruysa, önceki ölçümlerin evrenin hızlandığını gösteren sonucu, aslında süpernovaların yaşının etkisinden kaynaklanmış olabilir.
Bilim Dünyası ikiye bölündü: "Olağanüstü kanıt gerektirir"
Yeni çalışma bilim camiasında büyük bir tartışma başlattı. 2011 Nobel Ödülü sahiplerinden Adam Riess, çalışmanın "hatalı bir varsayım üzerine kurulu" olduğunu belirterek eleştiride bulundu.
Diğer uzmanlar da temkinli yaklaşıyor:
Duke Üniversitesi'nden Dan Scolnic: Çalışmanın, "ev sahibi galaksi yaşı ile süpernova yaşı arasında kanıtlanmamış bir bağlantı kurduğunu" düşünüyor.
Michigan Üniversitesi'nden Prof. Dragan Huterer: "Olağanüstü iddialar olağanüstü kanıt gerektirir," diyerek mevcut bulguların standart kozmoloji modelini çürütmek için henüz yeterli olmadığını ifade etti.
Evrenin sonu değişebilir: Büyük çöküş ihtimali
Prof. Lee'nin çalışması doğru çıkarsa, evrenin sonuna dair senaryolar da değişebilir. Eğer genişleme yavaşlarsa, evrenin gelecekte durabileceği ve hatta yerçekimi etkisiyle büzülerek "Büyük Çöküş" (Big Crunch) adı verilen bir tersine sürece girebileceği ihtimali yeniden konuşulmaya başlandı.
Tartışmanın önümüzdeki yıllarda netleşmesi bekleniyor. Özellikle 2026 yılında gözlemlere başlayacak olan Vera C. Rubin Gözlemevi, yapacağı kapsamlı gökyüzü taramalarıyla on binlerce yeni süpernova gözlemi yaparak bu önemli bilimsel soruya kesin yanıtlar getirebilir.
