NASA, Ay üzerinde kurulacak ve büyük bir şehir büyüklüğünde olabileceği belirtilen devasa yerleşim planını açıkladı. “Ay Üssü” (Moon Base) adı verilen projenin, insanlığın Mars’a ulaşma hedefindeki en büyük adımlardan biri olacağı belirtilirken, ajans projeyi “başka bir dünyadaki ilk insan kalesi” olarak tanımladı.
26 Mayıs 2026’da NASA’nın Washington’daki genel merkezinde düzenlenen törende, Ay araçları ve yük taşıma sistemleri için yeni sözleşmeler imzalandı. Törende ayrıca Ay’ın güney kutbu yakınlarında kurulacak üssün üç aşamalı yol haritası kamuoyuyla paylaşıldı.
“Bir sonraki durak Mars”
NASA Yöneticisi Jared Isaacman, projeye ilişkin yaptığı açıklamada Ay Üssü’nün yalnızca bilimsel bir çalışma alanı olmayacağını söyledi.
Isaacman, “Ay Üssü, Amerika’nın ve insanlığın başka bir dünyadaki ilk dış karakolu olacak. Mürettebatlı veya mürettebatsız her görev bir öğrenme fırsatı sunacak. Bilim için, ekonomik ve teknolojik kazanımlar için ve bir sonraki hedefimiz olan Mars’a hazırlanmak için gidiyoruz” dedi.
Üssün temel amaçlarından birinin su ve buz kaynaklarını kullanabilecek sistemler geliştirmek olduğunu belirten Isaacman, Mars görevleri için gerekli deneyimin Ay’da kazanılacağını ifade etti.
Üç aşamalı dev plan
NASA, Ay Üssü projesini üç temel aşamada hayata geçirecek.
1. Aşama: Test ve öğrenme (Günümüz – 2029)
İlk aşamada Ay’ın güney kutbu bölgesinde yoğun robotik görevler gerçekleştirilecek. Bu süreçte 21’i iniş görevi olmak üzere toplam 25 görev planlandı.
Ay yüzeyine araçlar, ekipmanlar ve “Moonfall” adı verilen dört özel dron gönderilecek. Ayrıca yaklaşık 4 tonluk yük taşınacak.
2. Aşama: İlk yerleşim (2029 – 2032)
İkinci aşamada Ay’da ilk yerleşim operasyonları başlayacak. Geniş güneş enerjisi sistemlerinin yanı sıra başlangıç seviyesinde nükleer enerji altyapısı kurulacak.
Bu dönemde 24 yeni iniş görevi yapılacak ve Ay yüzeyine toplam 60 ton yük ulaştırılacak.
3. Aşama: Sürekli insan varlığı (2032 ve sonrası)
2032 sonrasında ise Ay’da sürekli insan yaşamı hedefleniyor. Düzenli ekip değişimleriyle faaliyetlerin kesintisiz sürdürülmesi planlanırken, yarı kalıcı yaşam alanları inşa edilecek.
Ayrıca gelişmiş nükleer enerji sistemleri devreye alınacak ve her yıl yaklaşık 38 tonluk yük taşınacak.
“Ay’da bir şehir kurulacak”
Projenin başmühendisi Nujoor Merence, kurulacak üssün yüzlerce kilometrekarelik bir alanı kapsayacağını belirterek yerleşimin büyük bir şehir büyüklüğüne ulaşacağını söyledi.
Merence, Ay üzerindeki hiçbir noktanın bilimsel çalışmalar, enerji üretimi ve yaşam alanı ihtiyaçlarını tek başına karşılayamadığını ifade ederek şunları söyledi:
“Konutların güneş ışığı alabilmesi için yüksek bölgelerde kurulması gerekiyor. Ancak enerji sistemlerinin radyasyon nedeniyle daha uzak alanlarda bulunması şart. Tüm bu ihtiyaçlar bir araya geldiğinde yerleşim bir şehir gibi geniş bir alana yayılıyor.”
Özel şirketlerle iş birliği
NASA, projeyi hayata geçirmek için çok sayıda özel şirketle anlaşma yaptı.
Blue Origin, Ay’a yük taşıyacak araçların geliştirilmesinde görev alacak. Ay yüzeyinde kullanılacak yeni nesil araçlar için Astrolab ve Lunar Outpost ile anlaşma sağlandı.
İniş sistemlerinin geliştirilmesi görevini ise Firefly Aerospace üstlenecek.
NASA ayrıca, Ay Üssü sürecini dünyayla daha şeffaf paylaşmak amacıyla projeye özel yeni bir internet sitesi açtığını duyurdu.
