Geniş mera ve yaylaları, zengin bitki örtüsü ve güçlü hayvancılık altyapısıyla öne çıkan Kars, süt ve süt ürünleri üretiminde önemli bir merkez olmayı sürdürüyor.
İlkbahardan itibaren hayvanların zengin bitki örtüsüne sahip yaylalarda beslendiği kentte, sağımı yapılan taze sütler tanklarla mandıralara ulaştırılıyor. Burada geleneksel yöntemler korunarak modern tesislerde işlenen sütlerden başta Kars kaşarı ve gravyeri olmak üzere farklı peynir çeşitleri üretiliyor.
Kars'ta Tarım ve Orman Bakanlığından onaylı 66 süt ve süt ürünleri işletmesi bulunuyor. Bu tesislerde yıllık ortalama 18 bin 600 ila 19 bin ton arasında kaşar ve gravyer peyniri üretiliyor.
Endemik bitkiler peynire aroma katıyor
Tarım ve Orman İl Müdürü Enver Aydın, kentin arazi varlığının yaklaşık yüzde 44'ünü mera ve yaylaların oluşturduğunu belirtti. Bu alanlarda Türkiye'nin bitki florasının yaklaşık yüzde 16'sına karşılık gelen bin 600'ün üzerinde yabani bitki çeşidi bulunduğunu aktaran Aydın, bunların 70 ila 100'ünün endemik, 12'sinin ise yalnızca Kars'ta yetişen lokal endemik türlerden oluştuğunu söyledi.
Kars'ın yaklaşık 600 bin büyükbaş ve 1 milyonun üzerinde küçükbaş hayvan varlığıyla hayvancılık açısından önemli bir konumda bulunduğunu ifade eden Aydın, yaylalardaki bitki çeşitliliğinin süt ve süt ürünlerinin karakteristik özelliklerine doğrudan yansıdığını belirtti.
Aydın, bu bitkilerde bulunan protein, yağ ve esansiyel yağların hayvanların tükettiği yemlerle süte geçtiğini, bunun da Kars kaşarı ve gravyerine kendine özgü aromalarını kazandırdığını söyledi.
Kars kaşarı ve gravyeri coğrafi işaretli
Kentte üretilen peynirlerin marka değerini artırmak amacıyla denetimlerin de sürdürüldüğünü belirten Aydın, işletmelerin hijyen, kalite ve coğrafi işaret kriterlerine uygunluğunun düzenli olarak kontrol edildiğini kaydetti. Kars kaşarı 2015 yılında coğrafi işaret tescili alırken, Kars gravyeri de 2024 yılında tescillenerek kayıt altına alındı.
Aydın, coğrafi işaret tescilleriyle Kars'a özgü geleneksel üretim yöntemlerinin ve peynirlerin karakteristik özelliklerinin gelecek nesillere daha kontrollü şekilde aktarılmasının amaçlandığını ifade etti.
Kars kaşarı Avrupa Birliği yolunda
Kars kaşarının uluslararası alanda marka değerinin artırılması amacıyla Avrupa Birliği coğrafi işaret tescili için de başvuru yapıldı. Çalışmaların sürdüğünü belirten Aydın, Kars kaşarının dünya ölçeğinde de hak ettiği değere ulaşmasını hedeflediklerini söyledi.
Kentte uzun yıllardır peynir üretimi yapan üreticiler de yaylalarda otlayan hayvanlardan elde edilen sütleri kullanarak kaşar, gravyer, göbek peyniri ve tereyağı gibi ürünler hazırlıyor.
Üreticiler, Kars'ın doğal meraları ve zengin bitki örtüsünün süt kalitesine önemli katkı sunduğunu, bu özelliğin de kentte üretilen peynirlerin lezzet ve aromasına yansıdığını belirtiyor.
