Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı (WFP) verileri, dünyada açlık ve gıda israfı arasındaki çarpıcı tabloyu ortaya koyuyor. Her yıl 3 milyondan fazla çocuk açlıkla bağlantılı nedenlerle hayatını kaybederken, dünya genelinde üretilen gıdanın yaklaşık üçte biri, yani 1,3 milyar ton gıda kayboluyor ya da israf ediliyor.
30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü kapsamında bu yıl “gıda atığı” teması öne çıkarken, Birleşmiş Milletler Habitat Programı (UN-Habitat) ve Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP), hükümetler, özel sektör, sivil toplum ve bireyleri sıfır atık uygulamalarını yaygınlaştırmaya çağırdı.
Küresel “Gıda Krizleri Raporu”na göre, 2024 yılında 53 ülke ve bölgede 295 milyondan fazla insan akut açlıkla karşı karşıya kaldı. Bu rakam bir önceki yıla göre 13,7 milyon artış gösterdi. Aynı dönemde yaklaşık 1,4 milyon kişi ise akut gıda güvensizliğinin en ağır seviyesi olan kıtlık koşullarında yaşam mücadelesi verdi.
Kıtlığın en yoğun yaşandığı bölgelerin başında Gazze gelirken, Sudan, Güney Sudan, Yemen, Haiti ve Mali de en ağır krizlerin görüldüğü yerler arasında yer aldı. Bunun yanı sıra 30 milyonu aşkın kişi de 4. seviye akut gıda kriziyle karşı karşıya bulunuyor. Sudan, Yemen, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Afganistan ve Myanmar bu krizin en yoğun hissedildiği ülkeler arasında öne çıkıyor.
Açlık krizinden en fazla etkilenen kesimlerin başında çocuklar geliyor. Dünya genelinde 43 milyon çocuk aşırı açlıkla mücadele ederken, 5 yaş altı ölümlerin yaklaşık yüzde 45’i yetersiz beslenmeden kaynaklanıyor.
Öte yandan gıda israfı küresel ölçekte ciddi boyutlara ulaşmış durumda. Çin’de yıllık gıda israfı 108 milyon tonu aşarken, Hindistan’da bu rakam 78 milyon ton, Pakistan’da 31 milyon ton seviyesinde bulunuyor. Nijerya’da 24,8 milyon ton, ABD’de ise 24 milyon tonun üzerinde gıda her yıl çöpe gidiyor.
Brezilya’da 20 milyon ton, Mısır’da 18 milyon ton, Endonezya’da yaklaşık 15 milyon ton, Bangladeş’te 14 milyon ton ve Meksika’da 13,4 milyon ton gıda israf ediliyor. Kişi başına düşen israf miktarlarında ise Mısır, Pakistan ve Nijerya dikkat çeken ülkeler arasında yer alıyor.
Uzmanlara göre gıda israfının başlıca nedenleri arasında yetersiz depolama imkanları, verimsiz tedarik zincirleri, nakliye sorunları ve bilinçsiz tüketim alışkanlıkları bulunuyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde hasat sonrası kayıplar öne çıkarken, gelişmiş ülkelerde tüketici kaynaklı israf daha yaygın görülüyor.
Küresel ölçekte artan açlık ve israfın aynı anda varlığını sürdürmesi, gıda sistemlerinin yeniden yapılandırılması gerektiğini ortaya koyarken, uzmanlar sürdürülebilir üretim, bilinçli tüketim ve etkili politikaların hayata geçirilmesinin hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor.
