Diyarbakır’ın Çınar ilçesine bağlı Demirölçek Mahallesi yakınlarındaki 3 bin yıllık Zerzevan Kalesi, Roma İmparatorluğu döneminde askeri yerleşim olarak kullanılmış ve dünyadaki son Mithras Tapınağı’na ev sahipliği yapmıştı. 124 metre yüksekliğindeki kayalık tepede bulunan kale, UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi’ne 2020 yılında dahil edilmiş ve 2014’ten bu yana süren arkeolojik kazılarla tarihe ışık tutuyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı, Diyarbakır Valiliği, Çınar Kaymakamlığı, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi, Diyarbakır Müzesi Müdürlüğü, Dicle Üniversitesi, Karacadağ Kalkınma Ajansı, GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, İŞKUR ve Safir Tuz’un katkılarıyla yürütülen kazılarda, kalede sur kalıntıları, gözetleme kuleleri, kiliseler, yönetim binaları, konutlar, tahıl ve silah depoları, yer altı kilisesi, 400 kişilik yer altı sığınağı, su kanalları ve 63 su sarnıcı gibi birçok tarihi eser gün yüzüne çıkarıldı.
Çınar Kaymakamlığınca İŞKUR’un “İşgücü Uyum Programı” kapsamında başlatılan projeyle, kırsal Demirölçek ve Aşağıkonak mahallelerinde yaşayan 35 kadın, 6 ay boyunca tarihi kalede kazılara destek veriyor. Eğitimlerini tamamlayan kadınlar, haftanın 3 günü uzman ekiple birlikte çalışarak hem kazılara katkı sağlıyor hem de aile bütçelerine destek oluyor.
Çınar Kaymakamı Zikrullah Erdoğan, projenin kadın istihdamını artırmaya yönelik olduğunu vurgulayarak, “3 bin yıllık Zerzevan Kalesi’nde kadının etkisini gün yüzüne çıkarmak, onları iş gücüne, topluma kazandırmak için projede kadınlar yer alıyor. Kadınlar sahada çalışıyor, mutlular ve projenin devam etmesini istiyorlar” dedi.
Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Aytaç Coşkun da, “Bu yıl ilk kez 35 kadınla tarihi yeniden ortaya çıkarıyoruz. Tarihi kadınların eliyle ortaya çıkarmak kazı açısından önemli. Zerzevan Kalesi’nin konut yapıları için kadın elinin değmesi gerekiyor. UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi’nde yer alan kalenin asıl listeye girmesi için çalışmalar devam ediyor” ifadelerini kullandı.
Kazılarda görev alan kadınlardan Helin Alan, “Burada çalışarak kazanç sağlıyoruz ve aileme destek oluyorum. Tarihi dokuya sahip çıkmak çok güzel bir duygu. Arkeoloji bölümünde okumak istiyorum” derken, Eylem Ata, “Mahallemizde bulunan kalede çalışmak mutluluk ve heyecan veriyor” diye konuştu.
