(Fotoğraflar: AA)
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, şubat ayında üretici ile market fiyatları arasındaki farkın önemli ölçüde açıldığını açıkladı. Açıklamaya göre, şubat ayında karnabaharda üretici fiyatı 12,36 Türk lirası iken, market fiyatı 40,75 liraya yükseldi. Bu da üretici–market farkını yüzde 229,7’ye taşıdı.
Türkiye Ziraat Odaları Birliği Genel Başkanı Şemsi Bayraktar
Bayraktar, karnabaharı yüzde 226,7 ile marul, yüzde 223 ile kuru soğan ve yüzde 218,7 ile pırasanın takip ettiğini belirtti. Üretici–market farkının özellikle mevsimsel arz ve talep değişimleri ile birlikte, girdi maliyetlerindeki artışlardan kaynaklandığını belirten Bayraktar; üretici fiyatı 16,29 TL olan marul markette 53,20 TL’ye satılırken, 4 TL olan kuru soğan 12,92 TL’ye yükseldiğini, pırasanın ise üreticide 16,18 TL iken, markette 51,58 TL’ye ulaştığını açıkladı.
Market ve üretici fiyatlarındaki değişimler
TZOB raporuna göre Şubat ayında markette 41 üründen 28’inde fiyat artışı görülürken, 13’ünde düşüş yaşandı. Market fiyatları açısından en fazla artış yüzde 50,3 ile marulda olurken, sivri biber yüzde 34,2, salatalık yüzde 29,9, kabak yüzde 18,4 ve limon yüzde 16,3 artış gösterdi. Market fiyatları düşüşünde ise yeşil soğan yüzde 14,2 ile başı çekti.
Üretici tarafında ise 33 ürünün 18’inde fiyat artışı, 7’sinde düşüş yaşandı ve 8 ürünün fiyatında değişim olmadı. Üretici fiyatında en fazla artış yüzde 49,9 ile marulda görülürken, en fazla düşüş yüzde 29 ile karnabahar fiyatında kaydedildi.
Bayraktar, fiyat farklılıklarının temel nedenlerini şu şekilde açıkladı:
- Güz döneminde seralarda salatalık, patlıcan ve sivri biber üretimine yönelen üreticiler, baharlık dönemde domates üretimine yöneldi. Domates arzındaki artış fiyatları düşürürken, salatalık, patlıcan ve sivri biberdeki arz düşüşü fiyatları artırdı.
- Aşırı yağışlar ve hava koşulları, marul üretiminde arzı azalttı, fiyatların yükselmesine yol açtı.
- Karnabahar ve kuru soğanda fiyat düşüşü, talep azalması ve yüksek rekolte ile birlikte depolardaki bozulmalardan kaynaklandı.
Öte yandan tarım girdilerinde de önemli değişimler gözlendi. Şubat ayında Ocak ayına göre amonyum sülfat gübresi yüzde 4,2, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 1,6, amonyum nitrat gübresi yüzde 1,3, DAP gübresi yüzde 0,5 artış gösterdi. Üre gübresi ise yüzde 0,2 düştü. Son bir yılda ise tüm gübre türlerinde yüzde 29 ile 38 arasında artış görüldü.
Besi yemi ve süt yeminde aylık artış sırasıyla yüzde 2,8 ve 2,7 olurken, yıllık artışlar besi yeminde yüzde 34,3, süt yeminde yüzde 30,1 olarak kaydedildi. Mazot fiyatları aylık yüzde 5,1, yıllık yüzde 26,1 arttı. Elektrik fiyatları yıllık yüzde 12,8 yükselirken, tarım ilaçlarında artış yüzde 27,8 oldu.
Şubat ayı öne çıkan ürün fiyatları şu şekilde oldu:
- Karnabahar: Üretici 12,36 TL → Market 40,75 TL
- Marul: Üretici 16,29 TL → Market 53,20 TL
- Kuru soğan: Üretici 4 TL → Market 12,92 TL
- Pırasa: Üretici 16,18 TL → Market 51,58 TL
Bayraktar, üretici ile market arasındaki makasın açılmasının hem tüketici hem de üretici açısından ciddi ekonomik sıkıntılar doğurduğunu belirterek, fiyat farklılıklarının azaltılması için üretim ve lojistik planlamasında önlemler alınması gerektiğini vurguladı.
