Zatürre, tıpta pnömoni olarak bilinen, akciğer dokusunun iltihaplanmasıyla ortaya çıkan ciddi bir solunum yolu hastalığıdır.
Genellikle bakteri, virüs veya mantar enfeksiyonları sonucu gelişir.
Her yıl milyonlarca insanı etkileyen zatürre, özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı olan kişiler için hayati risk taşır.
Zatürre Neden Olur?
Zatürreye en sık neden olan etken bakterilerdir.
En yaygın bakteri: Streptococcus pneumoniae (Pnömokok)
Ayrıca virüsler (grip, COVID-19, RSV) veya mantarlar da zatürreye yol açabilir.
Zatürre, genellikle üst solunum yollarından (boğaz, burun) akciğerlere yayılan mikropların bağışıklık sistemini zayıf düşürmesiyle ortaya çıkar.
Zatürre Belirtileri
Zatürre belirtileri hastalığın türüne, yaşa ve bağışıklık durumuna göre değişse de en yaygın belirtiler şunlardır:
Yüksek ateş (38°C ve üzeri)
Sürekli öksürük (bazen balgamlı)
Nefes darlığı ve hızlı soluma
Göğüs ağrısı (özellikle nefes alırken artar)
Titreme ve terleme
Halsizlik, iştahsızlık
Baş ağrısı ve kas ağrısı
Yaşlılarda veya bebeklerde zatürre bazen ateş olmadan, sadece halsizlik, bilinç bulanıklığı veya nefes darlığı ile de görülebilir.
Zatürre Nasıl Bulaşır?
Zatürre, hava yoluyla bulaşabilen bir enfeksiyondur.
Hasta birinin öksürmesi, hapşırması veya konuşması sırasında saçtığı damlacıklar havada asılı kalarak diğer kişilere geçebilir.
Ayrıca temas yoluyla (aynı çatal, bardak, havlu kullanımı) da bulaşma mümkündür.
Zatürre Tedavisi
Zatürre tedavisi, hastalığın nedenine göre belirlenir:
Bakteriyel zatürre: Antibiyotiklerle tedavi edilir.
Viral zatürre: Dinlenme, sıvı alımı ve ateş düşürücülerle destek tedavisi uygulanır.
Mantar kaynaklı zatürre: Antifungal ilaçlarla tedavi edilir.
Tedavi süresince:
Bol su içilmeli,
Sigara ve alkol kullanılmamalı,
Doktor önerisi dışında ilaç alınmamalıdır.
Ağır vakalarda hastalar oksijen tedavisi veya hastanede yatarak tedavi gerekebilir.
Zatürreden Korunma Yolları
Zatürre, büyük oranda önlenebilir bir hastalıktır.
Korunmak için şu adımlar önerilir:
Pnömokok ve grip aşıları yaptırılmalı,
Eller sık sık yıkanmalı,
Sigara ve nargile gibi akciğere zarar veren alışkanlıklardan kaçınılmalı,
Bağışıklık sistemi güçlü tutulmalı (dengeli beslenme, düzenli uyku),
Kalabalık ortamlardan özellikle kış aylarında uzak durulmalı.
Kimler Risk Altında?
Zatürre özellikle şu gruplarda daha tehlikeli seyredebilir:
65 yaş üzeri yaşlılar
5 yaş altı çocuklar
Astım, KOAH, kalp veya böbrek hastalığı olanlar
Sigara kullananlar
Bağışıklığı zayıf kişiler (kanser, HIV, diyabet vb.)
Zatürre, akciğer iltihabına yol açan bulaşıcı bir hastalıktır.
Belirtiler arasında yüksek ateş, öksürük, nefes darlığı ve göğüs ağrısı bulunur.
Erken teşhis ve doğru tedavi, hastalığın ağırlaşmasını önler.
Aşı en güçlü korunma yöntemidir.
