Van’ın Tuşba ilçesinde 1998 yılında kurulan ve üretim alanında bölge ekonomisine yön vermesi beklenen Van Organize Sanayi Bölgesi (OSB), kuruluşundan bu yana farklı sektörlerde faaliyet gösteren işletmelere ev sahipliği yaptı ve özellikle inşaat malzemeleri, gıda ve tekstil alanlarında üretim gerçekleştirdi.
Ancak son yıllarda artan enerji, finansman ve girdi maliyetleri, mevsimsel üretim sorunları ve teşvik politikalarına ilişkin tartışmalar, Van OSB’deki sanayi faaliyetlerini doğrudan etkiliyor. 129 işletmenin üretim yaptığı önemli bir sanayi alanı konumunda bulunan OSB’de fabrikaların dörtte üçünün fiilen faaliyette olmadığı sık sık gündeme taşınıyor ve bu durum bölgedeki üretim kapasitesi ve sürdürülebilirlik tartışmalarını da beraberinde getiriyor.
Konuyla ilgili Vanhaber.tr’ye konuşan Van Organize Sanayi Bölgesi Eski Yönetim Kurulu Başkanı Şemsettin Bozkurt, enflasyonun yalnızca üreticiyi değil, doğrudan tüketiciyi de derinden etkilediğini belirtti.
“Organize sanayi yoğun bakımda”
Van Organize Sanayi Bölgesi’nin mevcut durumuna ilişkin değerlendirmede bulunan Şemsettin Bozkurt, üretimde yaşanan gerilemeye dikkat çekerek, “Van Organize Sanayi Bölgesi bana göre şu anda yoğun bakımda, adeta can çekişiyor,” dedi.
OSB’deki üretim yapısına değinen Bozkurt, sektör dağılımının önemli bir kırılganlık yarattığını vurgulayarak, “Organize sanayi bölgesinde üretilen ürünlerin yaklaşık yüzde 80’i inşaata yönelik. Kış mevsiminde bu tür ürünlerin üretimi yapılmıyor. Şu anda fabrikaların büyük bir kısmı durmuş vaziyette ancak giderler devam ediyor,” ifadelerini kullandı.
Van Organize Sanayi Bölgesi Eski Yönetim Kurulu Başkanı Şemsettin Bozkurt
Yüksek faiz ortamı üretimi etkiliyor
Finansmana erişimde yaşanan sorunlara dikkat çeken Bozkurt, kredi maliyetlerinin üretimi sürdürülemez hale getirdiğini belirterek, “Politika faizi daha düşük görünse bile bankalar şu anda sanayiciye yüzde 55, hatta yüzde 60 bandında kredi sunuyor. Zaten bu oranlarda kredi de vermiyorlar. Yüzde 55–60 faizle kredi çekip yüzde 80 kârlılık elde edecek bir firma yok. Van’da da yok, Türkiye’de de yok, dünyada da yok,” dedi.
Ekonomik tabloya ilişkin değerlendirmede bulunan Bozkurt, resmi verilerle sahadaki durumun örtüşmediğini savunarak, “Resmi rakamlar enflasyonu yüzde 32–33 gösterse bile gerçek enflasyon yüzde 60’ın üzerinde. Enflasyonla faiz zaten birbirine paraleldir,” dedi.
"Üreticinin kâr elde etmesi mümkün değil”
Bu ortamda üreticinin ayakta kalmasının zor olduğunu ifade eden Bozkurt, “Böyle bir ekonomik tabloda üreticinin üretim yapıp kâr elde etmesi ve mutlu olması mümkün değil,” ifadelerini kullandı.
"OSB’de her dört fabrikadan üçü kapalı”
Van OSB’deki işletmelerin mevcut durumuna ilişkin çarpıcı veriler paylaşan Bozkurt, “Şu anda Van Organize Sanayi Bölgesi’nde her dört fabrikadan neredeyse üçü kapalı durumda. Faaliyette olan fabrikaların da önemli bir kısmı yüzde 25–30 kapasiteyle üretim yapıyor,” dedi.
Son dönemde tekstil sektöründe yaşanan kapanmalara dikkat çeken Bozkurt, “Van Organize Sanayi Bölgesi’nde yoğun emekle üretim yapan 11 tekstil fabrikası kapandı ve üretimlerini Mısır’a taşıdı. Bu işletmeler Van’da çok ciddi sayıda kişiye iş imkânı sağlıyordu,” dedi.
“Van tekstil kenti olamaz”
Tekstil yatırımlarının Van’ın yapısıyla örtüşmediğini vurgulayan Bozkurt, “Defalarca yetkililere söyledik. Van’da tekstil hammaddesi yok, pazarlara uzağız. Van bir tekstil kenti olamaz. Enerji, yakıt ve işçilik maliyetleri yükselince tekstil fabrikaları birer birer kapandı,” dedi.
“Kamu yatırımları boşa gitti”
Yanlış teşvik politikalarının ciddi sonuçlar doğurduğunu savunan Bozkurt, “Devletin bu alana yaptığı çok büyük yatırımların önemli bir kısmı boşa gitmiş oldu,” dedi.
Uyarıların dikkate alınmadığını ifade eden Bozkurt, “Daha temkinli olunması gerektiğini defalarca söyledik ama dinleyen olmadı,” şeklinde konuştu.
"İhracatta Van son sıralarda”
Van’ın ihracat performansına da değinen Bozkurt, “Van’da ihracata konu olan, katma değeri yüksek üretim neredeyse yok. Gaziantep yaklaşık 1 milyar dolara yakın ihracat yaparken Van’ın rakamları çok geride. Hakkari bile Van’dan daha fazla ihracat yapmış durumda,” dedi.
Milli gelir verilerine dikkat çeken Bozkurt, “Van, kişi başına milli gelirde 81 il arasında son sıralarda yer alıyor. Bu rakamlar zaten her şeyi ortaya koyuyor,” ifadelerini kullandı.
"Sadece faiz ve finansman desteği sağlanırsa daha fazla istihdam olur”
Çözüm önerilerini sıralayan Bozkurt, “Van Organize Sanayi Bölgesi’nde 20–30 yıldır üretim yapan firmalara, istihdam şartıyla faizsiz ve uzun vadeli krediler verilmesi gerekiyor. Sadece faiz ve finansman desteği sağlanırsa daha fazla istihdam olur, daha fazla katma değerli üretim yapılır ve devlet de vergi kazanır,” ifadelerini kullandı.
“Mevcut sistemle OSB küçülür”
Geleceğe ilişkin değerlendirmede bulunan Bozkurt, “Mevcut teşvik sistemi ve mevcut anlayış değişmezse Van Organize Sanayi Bölgesi her geçen gün daha da küçülür. Makineye dayalı destekler sağlanır, Van’da üretilen ürünler teknik şartnamelere zorunlu olarak girerse ve güçlü bir vizyon ortaya konulursa OSB’nin önü açılabilir,” diye konuştu.
Aksi halde sürecin tersine işleyeceğini belirten Bozkurt, “Mevcut sistem devam ederse Van Organize Sanayi Bölgesi ileri gitmez, geriye gider; hatta daha da geriye gider,” ifadelerini kullandı.
