Ramazan ayının gelmesiyle birlikte Van’da semt pazarlarında beklenen o eski kalabalık yerini durgunluğa bıraktı. Gıda etiketlerindeki artış nedeniyle yurttaşlar tezgâhlara mesafeli yaklaşırken, alışverişler genellikle sadece günlük en temel ihtiyaçlarla sınırlı kalıyor. Temel gıda maddelerindeki bu fiyat değişimi, Ramazan sofraları için yapılan hazırlıkları bu yıl oldukça kısıtlı bir seviyeye çekti.
Bütçesi en temel gıdaya dahi yetmeyen yurttaşlar, pazar ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor. Pazarcı esnafı ise talep azlığı nedeniyle iş hacminin daraldığını belirtiyor. Satışların geçen yıla oranla büyük ölçüde düştüğünü vurgulayan tezgâh sahipleri; fiyatları aşağı çekmelerine rağmen müşteri bulamamaktan ve sermayelerinin erimesinden dert yanıyor. Gıda fiyatlarındaki bu dengesiz seyir hem alıcıyı hem de satıcıyı zorlu bir ekonomik süreçle karşı karşıya bırakıyor.
“2026 ateş gibi geldi”
Ekonomik gidişatın mutfağa yansımasını değerlendiren yurttaş Salih Yıldız, pazar yerindeki genel tabloyu ve alım gücünün geldiği noktayı şu sözlerle özetledi:
“Fiyatlar çok yüksek, millet artık hiçbir şey alamıyor. Yurttaşın eti almayı bırakın, etin adı kartlarda kalmış; toplumun büyük kesimi perişan halde. 2015-2025 arası bizi zaten çok yormuştu ama 2026 yılı ateş gibi geldi. Emekli adam; su parası, doğal gaz parası derken ne alacak? İnsanlar önüne konulan kuru ekmeği yiyor. Pazarın bereketi kalmadı. Eskiden ucu ucuna da olsa bir hareketlilik vardı, şimdi o da yok. Yurttaş geliyor, bazıları atılan bozuk ürünleri toplayıp poşetine koyup götürüyor. Vallahi bu sefaletle bir şey almamız mümkün değil.”
Salih Yıldız
Etiketler ikiye katlandı, pazar sepetleri boş kaldı
Pazardaki yüksek etiketler karşısında Ramazan alışverişini yapamadığını aktaran yurttaş Fehmi Baydo, “Hiç kimse bir şey alamıyor artık. Yarım poşet sebzeyi tam 400 TL’ye aldım; inanın akşam yemeğine bile yetmez. Patlıcanın kilosu 50, biberinki 100, patates ise 20-30 lira bandında. Ramazan’ın gelmesiyle ürünlere öyle bir zam geldi ki bugün 400 TL’ye aldıklarımı Ramazan’dan önce 200 TL’ye alabiliyordum. Fiyatlar ikiye katlanınca haliyle Ramazan alışverişi diye bir şey kalmadı. Cebimde para varsa ancak o günlük bir şeyler alabiliyorum. Bugün patlıcan, biber, domates ve patates aldım,” ifadelerini kullandı.
Fehmi Baydo
"Yurttaş sadece geçim derdinde”
Tezgâhındaki stokların elinde kaldığını ve kış sezonunu büyük zararla kapattığını belirten pazarcı Ubeyt Aktaş, “Ucuz ne kalmış? Hiçbir şey kalmamış. Ürünler marketlere gidiyor; canın isterse al, istemezse alma noktasına geldik. Artık fiyatlar üzerinde pazarlık payı bile kalmadı. Millet bu sene gerçekten hiçbir şey alamıyor. Bakın, geçen sene 400 tane mont satmıştım; bu sene elimde kaldılar, 30 tane bile satamadım. Elbiseye, monta bakan yok. Günlük ekmeğimizi bile bulamıyoruz. Akşam oldu, daha siftah açamadım! Kendi fiyatlarımı geçen seneden bile aşağı çektim ama yine de satamıyorum. Millet sadece boğazının derdinde; 'çocuklara iki sebze götüreyim' diyor, başka bir şey yok. Gümrüğe gidiyorum; depo parası, cezası derken altından kalkamıyorum,” şeklinde konuştu.
Ubeyt Aktaş
Fiyat istikrarsızlığı esnafı etkiledi
Maliyet artışları ile düşen talep arasındaki dengesizliğe dikkat çeken pazarcı Hıdır Kahraman, “Fiyatlar oldukça yükseldi. Domatesin kilosu piyasada 100 TL iken direkt 200 TL'ye çıktı. Ramazan’ın başlangıcı olmasına rağmen henüz yeni mal alabilmiş değiliz. Giyim fiyatları nispeten normal seyretse de gıda fiyatları çok yüksek. Satışlar düşük olduğu için gelirimiz de düştü; müşteri gelmiyor çünkü millette alım gücü kalmadı. Ramazan genelinde durgunluk hâkim, sadece bayrama birkaç gün kala giyimde bir hareketlilik bekliyoruz. 50 TL’den 500 TL’ye kadar her bütçeye uygun ürünümüz var ama bayram yaklaştıkça fiyatlar mecburen artacak. Bugün 100 TL’ye sattığımız ürünü, yarın 150 TL’ye ancak alabiliyoruz. Pazarcı esnafı şu an çok zor bir süreçten geçiyor,” dedi.
Hıdır Kahraman
