Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Yayla, petrol-su karışımlarının daha az enerji kullanılarak ayrıştırılmasına katkı sunmak amacıyla 2019 yılında başlattığı çalışmasını başarıyla tamamladı.
Yaklaşık üç yıl süren “Düşük Enerjili Petrol-Su Karışımı Ayrıştırma Sistemi” başlıklı proje, Van YYÜ Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi ile TÜBİTAK tarafından desteklendi.
Pilot Ölçekli Tesis Kuruldu
Proje kapsamında Van YYÜ Makine Mühendisliği Bölümü laboratuvarında pilot ölçekli bir ayrıştırma tesisi kuruldu. Ayrıştırma verimliliğini artırmak için sistemde eğimli yerleştirilen birleştirilmiş plakalar, özel delik desenlerine sahip yüzeyler, stratejik noktalara konumlandırılmış tahliye boruları ve tank yüzeyine yerleştirilen savaklar kullanıldı.
Testler için Adıyaman, Batman ve Diyarbakır’daki petrol sahalarından temin edilen yaklaşık 3 bin litre petrol-su karışımı, geliştirilen sistemde başarıyla ayrıştırıldı. Yapılan ölçümlerde sistemin ayrışma verimliliğinin yüzde 96 ile 99,5 arasında olduğu tespit edildi.
“Hedefimiz Minimum Sürede Maksimum Verimdi”
Prof. Dr. Yayla, yaptığı açıklamada, petrol ve su karışımının düşük enerjiyle ve yüksek verimle ayrıştırılmasını sağlayan yerli bir sistem geliştirdiklerini belirtti. Irak’ın Duhok kentindeki öğrencileriyle yaptığı çalışmalardan esinlenerek bu alana yöneldiğini ifade eden Yayla, çalışmanın petrol üretim sürecinin ikinci ayrıştırma aşamasına odaklandığını söyledi.
Makine mühendisliği yaklaşımıyla daha çok fiziksel ve yer çekimi temelli ayrıştırma yöntemlerine yoğunlaştıklarını vurgulayan Yayla, literatürde genellikle yüzde 80–85 seviyelerinde olan ayrıştırma veriminin, süre uzatıldığında artırılabildiğini ancak bunun pratikte sorun yarattığını dile getirdi. Yayla, “Biz süreyi minimize ederken verimi artırmayı hedefledik. Plaka aralıkları, delik çapları, giriş debisi ve montaj açıları gibi birçok parametreyi birlikte değerlendirdik” dedi.
Laboratuvar ortamında yapılan testlerde dakikada 10 litre petrol-su karışımının yüzde 99 verimle ayrıştırıldığını belirten Yayla, yüzey yanıt metodu ve sayısal analizlerle deney sayısını da önemli ölçüde azalttıklarını ifade etti.
Patent Alındı, Yapay Zeka ile Geliştirilecek
Elde edilen sonuçların ardından Türk Patent ve Marka Kurumu’na başvuruda bulunulduğunu aktaran Prof. Dr. Yayla, 2022’de yapılan patent başvurusunun yaklaşık üç yıl sonunda “buluş” kategorisinde tescillendiğini söyledi. Yayla, “Bu bizim için büyük bir mutluluk. Aynı zamanda üniversitemizin de başarısı” dedi.
Gabar, Cudi ve Kato dağlarında yürütülen petrol çalışmalarını hatırlatan Yayla, geliştirilen sistemin Türkiye’de çıkarılan ham petrolün işlenmesinde önemli katkılar sunacağını vurguladı. Ayrıca Irak ve İran gibi petrol üretiminin yoğun olduğu bölgelere yakın bir coğrafyada bulunmanın da sistemin bölgesel kullanım potansiyelini artırdığını ifade etti.
Prof. Dr. Yayla, sistemin dijitalleştirilmesi ve yapay zeka ile desteklenerek daha da geliştirilmesini hedeflediklerini belirterek, yerli ve milli teknolojinin enerji sektörüne uzun vadeli katkılar sağlayacağına inandığını söyledi.
