Ramazan ayıyla birlikte sebze pazarında beklenen hareketlilik; artan masraflar ve düşen alım gücü nedeniyle yerini durgunluğa bıraktı. Antalya ve Mersin’den gelen ürünlerde; kasa giderleri ve 100 bin lirayı bulan kamyon kiraları fiyatları %90 oranında şişirdi. Van Sebze Hali esnafı, bir ürünün tezgâha gelene kadar üzerine 15 lira ek maliyet bindiğini belirterek ekonomik tablonun ağırlığına dikkat çekti.
Lojistik yükü sebebiyle salatalığın 110 lirayı gördüğü pazarda, bir poşet artık bin liraya doluyor. Eskiden saatler içinde tükenen malların günlerce satılmadan beklediğini ifade eden esnaf, kâr etmekten vazgeçtiklerini ve sadece "çarkı döndürmeye" çalıştıklarını vurguladı. Mevcut ekonomik darboğazın hem satıcıyı hem de yurttaşı zorladığı kaydedildi.
“2 saatte biten mal 3 gündür satılmıyor”
Fiyat artışlarının %90’ının maliyet kaynaklı olduğunu aktaran üretici Ömer Akti, "Geçen sene değil evvelki sene Antalya'da araç kirası 20-30 bin liraya geliyordu, bu sene 100 bin liraya geliyor. Bir boş sepetin tanesi 5 liraydı, bu sene 13 liradır; geçen sene 400 lira yevmiye verdiğim işçiye bu sene 2 bin lira veriyorum. Antalya'da malı bedava bıraksalar, kapıya gelene kadar 15 lira maliyet biniyor ve bu halkımızın cebinden çıkıyor. Fiyatlar 60 lira, 50 lira; yüksek fiyat, biz de memnun değiliz. Geçen sene 2 saatte bitiriyordum, iki-üç gündür mal satılmıyor. Esnafın hali çok zordur; 1 lirayla mazot aldığımız zaman şapka atıyoruz o gün," ifadelerini kullandı.
Ömer Akti
“28 bin lirayla adam sebze mi alsın, kira mı versin?”
Salatalığın 110 lirayı bulduğu piyasada yurttaşın alım gücünün tükendiğini ve bu giderleri etikete yansıtmaktan başka çarelerinin kalmadığını vurgulayan esnaf Furkan Yelme, "Alım gücü; 28 bin lirayla adam sebze mi alsın, evinin kirasını mı versin? Bugün sepet araba kiraları 100 bin lira; o kirayı sebzenin üstüne atmak zorundasın, atmasan kurtarılmaz. İşçilerin maaşı asgari ücretten fazla, mecbur yansıtacağız ki kendimizi kurtaralım. Allah milletin yardımcısı olsun; geçinebilen tam geçiniyor, geçinemeyen zaten hiçbir şey yemiyor. Bu sene bir poşet meyve aldığında bin lira para tutuyor, paranın değeri yok," diye konuştu.
Furkan Yelme
“Mazot artışı direkt zam demektir”
Mersin’den Van’a getirdiği yeşilliklerde nakliye ve işçilik maliyetlerinin bel büktüğünü belirten esnaf Sabahattin Zengin, “Van'da yeşillik üzerine esnafım. Hal kompleksi içindeki hemen hemen bütün ürünlere zam gelmiş durumda. Kendi ürünlerimizi Mersin’den toplayıp eksiklerimizi tamamlayarak Van'a getiriyoruz. Pahalılık geçen seneyle aynı diyebiliriz. Mersin'den gelen tırların fiyatı yükseldi; mazotun artması direkt maliyetlerin yükselmesi demektir. İşçi, nakliye, kasa ve sepet giderleri esnafa büyük bir yük bindiriyor. Mesela Van'da normalde yeşillik tüketmeyen aileler Ramazan'da mecburen tüketiyor. Talep artınca maliyetler de artıyor; oradaki işçi daha fazla çalışıyor ve bu durum haliyle esnafa, dolayısıyla da bütün halka yansıyor,” dedi.
Sabahattin Zengin
