Van'da geçim derdiyle boğuşan yurttaşlar, kitap okumaya ne zaman ne de bütçe ayırabiliyor. Bir zamanlar kültürel bir zenginlik olarak görülen kitaplar, bugün pahalı bir lüks hâline geldi. Sahaflar, ikinci el kitaplarla bu kültürü ayakta tutmaya çalışırken, sosyal medyanın gençleri kitaplardan uzaklaştırdığına dikkat çekiyor.
Artan kitap fiyatları ve dijital dünyanın etkisi okuma alışkanlığını zayıflatıyor. Kısa bir romanın 300 liraya ulaştığı kentte, sahaflar ikinci el kitaplarla kültürel yaşamı ayakta tutmaya çalışıyor. “Okuma kültürü, hem ekonomik refahla hem de özgür düşünebilen bir toplumla mümkündür, ”diyen sahaflar, ailelere kitap okumaya örnek olma çağrısında bulunuyorlar.
Kitap okumak bir kültürleşme sürecidir. Bu, refah seviyesi yüksek toplumlarda gelişir. Ekonomik olarak rahat olmayan toplumlarda insanlar sadece geçim derdine düşer, kültürel faaliyetlere zaman ayıramaz diyen sahaf Mehdi Gerçekli, “Yurttaşlar çalışmaktan, ekonomiyi düşünmekten, temel ihtiyaçlarını karşılamaya uğraşmaktan kitap okumaya zaman ayıramıyor, ”dedi.
“Sosyal medya insan ruhunu yok ediyor”
Teknolojinin ve sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla birlikte özellikle gençlerin kitaplara ilgisinin azaldığını belirten Gerçekli, dijital medyayı “virüs” olarak nitelendiriyor.
Gerçekli, “Telefon ve sosyal medya insanları birbirinden koparıyor. Aile içi iletişim zayıflıyor, insanlar kendi dünyalarına çekiliyor. Bu durum, özellikle bilinçsiz toplumlarda büyük bir tehlike. Sosyal medya, okuma kültürünün en büyük engellerinden biridir,” şeklinde konuştu.
Ebeveynlerin bu konuda çocuklarına örnek olması gerektiğini söyleyen Gerçekli, “Ailelerin, düşük bütçelerle bile ikinci el kitaplar alarak çocuklarına okuma alışkanlığı kazandırabileceğini düşünüyorum. Kıt kanaat imkânlarla bile okumaya yönelmek mümkün. Ebeveynler çocuklarına rol model olmalı. Birlikte kitap okumak, hem aile bağlarını güçlendirir hem de toplumun kültürel yapısını zenginleştirir, “dedi.
Sahaf Mehdi Gerçekli
“İkinci el kitaplar kültürel bir bağ kuruyor”
İkinci el kitapların yalnızca ekonomik bir alternatif değil, aynı zamanda duygusal bir köprü olduğunu söyleyen Gerçekli, “İkinci el kitaplar insanı geçmişe götürür. Hiç tanımadığın birinin altını çizdiği bir cümleyle karşılaştığında onunla bağ kurar. Bu, kitapların insanları birbirine yaklaştıran bir etkendir,” şeklinde ifade etti.
“Küçük bir roman bil 300 lira oldu”
Yaklaşık beş yıldır sahaflık yapan Erdal Genez, ekonomik sıkıntıların kitap fiyatlarını doğrudan etkilediğini ve son dönemde kitap fiyatlarının ciddi şekilde arttığını söyledi.
Genez, “Ekonomi kötü olduğu için kitap fiyatları da yükseliyor. Küçük bir roman bile artık 200-300 lira arasında değişiyor. Öğrenciler kitaplara ulaşmakta çok zorlanıyor. Kalabalık ailelerde her çocuğa kitap almak imkânsız hâle geldi,” dedi.
Kentte kitap okuma oranlarının her geçen gün düştüğünü söyleyen Genez, özellikle gençlerin sosyal medya nedeniyle kitaplardan uzaklaştığını ifade ediyor.
Genez, “Sosyal medya, gençlerin zamanını tamamen alıyor. Kitap okumak yerine telefonla vakit geçiriyorlar. Gençler artık sadece sınava hazırlık kitaplarına yöneliyor. Edebiyat veya klasik eser okuyan kişi sayısı çok azaldı,” dedi.
Sahaf Erdal Genez
“İkinci el kitap takası, kültürü ayakta tutuyor”
Kitap fiyatlarındaki artış nedeniyle vatandaşların ikinci el kitaplara yöneldiğini anlatan Genez, bu sistemin hem ekonomik hem de kültürel açıdan faydalı olduğunu belirtti.
Genez, “Okuyan biri kitabı bitirdikten sonra getirip cüzi bir ücretle başka bir kitapla takas edebiliyor. 10-20 lira farkla yeni bir kitap alabiliyor. Bu hem okuma alışkanlığını canlı tutuyor hem de kitapların sürekli dolaşımda kalmasını sağlıyor,” şeklinde konuştu.
Kentte okuma kültürünün temelini gençler oluşturuyor ancak ekonomik koşullar ve dijital medya bu yapıyı zayıflatıyor diyen Genez, “Okuma kültürünü güçlendirmek için hem devletin hem de ailelerin bilinçli adımlar atması gerekiyor,” şeklinde ifade etti.
