Artan işletme maliyetleri, özellikle Van’da son dönemde hızla yükselen kira bedelleri ve vergi sisteminde yapılan değişiklikler küçük esnafı çıkmaza sürükledi. Bir zamanlar dükkân bulmanın neredeyse imkânsız olduğu kentin işlek cadde ve sokaklarında bugün “kiralık” tabelaları dikkat çekiyor. Gerçek usul vergilendirme yükü ve zincir marketlerin artan baskısı altında kalan esnaf, ayakta kalmakta zorlanırken birçok işletme kepenk kapatma noktasına geldi. Yerel ekonominin bel kemiği olan küçük esnafın korunması için kira artışlarına sınırlama getirilmesi, vergi yükünün hafifletilmesi ve zincir marketlere karşı düzenleyici adımlar atılması zorunlu hale geldi.
Kent ekonomisinin temel taşı olan küçük esnaf, son yılların en ağır ekonomik sınavından geçiyor. Basit usulden gerçek usul vergilendirmeye geçiş süreciyle birlikte kapısına kilit vurma noktasına gelen mahalle esnafı, bir yandan da dev zincir marketlerin ve AVM’lerin gölgesinde yaşam mücadelesi veriyor. Artık geçimini sağlamakta bile zorlanan bakkal ve manavlar için "kepenk kapatmak" bir ihtimal değil, acı bir zorunluluk haline gelmeye başladı.
"Yüzde 80’i kilit vuracak"
Vergi sistemindeki değişikliklerin küçük esnafı nefes alamaz hale getirdiğini savunan Van Bakkallar ve Manavlar Odası Başkanı Eser Adıyaman, gerçek usul vergilendirmenin bir "son" olacağını vurguladı. Adıyaman; "Bizim bakkalımız, manavımız zaten kendi evini geçindiremiyor. Şimdi bu insanlara ‘gerçek usule geçeceksiniz’ demek, ‘dükkânı kapat git’ demektir. Eğer bu kararda ısrar edilirse Van esnafının yüzde 80’i kepenk kapatacak. Kazandığı üç kuruş para; damga vergisine mi yetsin, stopaja mı gitsin?" ifadelerini kullandı.
"Van sokakları 'kiralık' ilanlarına teslim"
Van’ın ticaret kültüründeki dramatik değişime dikkat çeken Adıyaman, kentin ekonomik manzarasını şu sözlerle özetledi: "Eskiden Van’da kiralık dükkân bulmak aslanın ağzındaydı. İnsanlar bir dükkân devralmak için birbirleriyle yarışır, hava paraları konuşulurdu. Şimdi bakın sokaklara; her yer boş, her yer kiralık! Kira artışları esnafın belini büktü, ekonomik zorluklar belini kırdı. Esnaf artık anahtarı bırakıp kaçıyor."
Van Bakkallar ve Manavlar Odası Başkanı Eser Adıyaman
"Meclisin tozlu rafları esnafı yutuyor"
Perakende Yasası’nın yıllardır bekletilmesine tepki gösteren Adıyaman, AVM ve zincir market istilasına karşı radikal adımlar atılması gerektiğini söyledi: "AVM’lerin şehir merkezinde ne işi var? Dünyanın neresine gitseniz bu dev yapılar şehir dışındadır. Perakende Yasası bir an önce o tozlu raflardan indirilmeli! Zincir marketler mantar gibi her mahalleye, her sokağa yayıldı. Alım güçleriyle küçük esnafı ezip geçiyorlar. Sadece pazar değil, cumartesi de kapansınlar! Kendi personellerini ne gibi şartlarda çalıştırdıklarını görüyoruz. Esnafın nefes alması için bu merkezlerin şehir dışına yapılması gerekiyor."
"Küçük esnaf biterse Türkiye biter"
Halkı mahalle kültürüne ve yerel esnafa sahip çıkmaya çağıran Adıyaman, "Bu bir zincirleme kazadır. Küçük esnaf bu ülkenin temel taşıdır. O taş yerinden oynarsa Van biter, Van biterse Türkiye biter! Halkımız alışverişini zincir marketlerden değil; kendi bakkalından, kendi yerel marketinden yapmalı. Van halkı; cenazende kapını açan, düğününde yanına koşan, borç yazdırdığın bakkalına sahip çıkmalı" dedi.
