Van’da yükselen maliyetler, ağırlaşan vergi yükü, finansmana erişimde yaşanan sıkıntılar ve bölgesel gelişmeler küçük esnafı zor durumda bırakıyor. Van Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği (VESOB) Başkanı Eser Adıyaman, yılın ilk altı ayına ilişkin paylaştığı verilerle kent ekonomisindeki daralmaya dikkat çekti.
Aynı zamanda Van Bakkallar, Büfeciler, Manavcılar Odası başkanı da olan Eser Adıyaman’ın aktardığı bilgilere göre, 2026’nın ilk altı ayında Van’da yeni iş yeri açan esnaf sayısı 700’e ulaşamazken, aynı dönemde yaklaşık 900 esnaf faaliyetini sonlandırdı. Geçtiğimiz yıl kent genelinde 2 bin 400 yeni esnaf iş hayatına başlarken, yalnızca 350 kişi mesleğini bırakmıştı. Bu yılın ilk yarısındaki tablo ise ekonomik koşulların giderek ağırlaştığını ortaya koydu.
“Vergi ve prim yükü esnafı zorluyor”
Ekonomik sorunların temelinde artan vergi ve sosyal güvenlik yükünün bulunduğunu ifade eden Adıyaman, hükümetin daha önce verdiği bazı sözlerin yerine getirilmediğini savundu. Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından dile getirilen Bağ-Kur prim gün sayısının 7 bin 200’e düşürülmesi vaadinin hayata geçirilmediğini belirten Adıyaman, esnafın halen 9 bin prim günüyle emekli olabildiğini söyledi. Basit usul vergilendirme sisteminin kaldırılmasının da küçük işletmeler üzerinde ciddi bir yük oluşturduğunu ifade eden Adıyaman, bu değişiklikle birlikte birçok esnafın gelir vergisi kapsamına alındığını ve artan vergi yükü nedeniyle iş yerlerini kapatmak zorunda kaldığını dile getirdi.
“Borcu olan krediye ulaşamıyor”
Esnafın finansmana erişimde de önemli sorunlar yaşadığını söyleyen Adıyaman, Bağ-Kur veya vergi borcu bulunan işletmelerin kredi kullanmasının önüne geçildiğini belirtti. Borç yapılandırmalarında uygulanan faiz oranlarının yüksek olduğunu ifade eden Adıyaman, hükümetten faiz yükünün kaldırılmasını, anaparanın uygun taksitlerle yapılandırılmasını ve esnafın ödeme gücüne uygun yeni bir sistem oluşturulmasını talep etti.
Açılışlar düştü, kapanışlar arttı
Kentte yeni iş yeri açılışlarının önemli ölçüde gerilediğini vurgulayan Adıyaman, geçen yıl 2 bin 400 kişinin esnaflığa başladığını hatırlatarak, bu yılın ilk altı ayında normal koşullarda yaklaşık bin 200 yeni kayıt beklenirken sayının 700’ün altında kaldığını söyledi. Öte yandan geçen yıl boyunca 350 esnaf işini bırakırken, bu yıl yalnızca ilk altı ayda yaklaşık 900 kişinin vergi kaydını sildirerek faaliyetini sonlandırdığını belirten Adıyaman, bunun ekonomik daralmanın en somut göstergelerinden biri olduğunu söyledi.
İranlı turistlerdeki düşüş piyasayı etkiledi
Van ekonomisinin önemli gelir kaynaklarından birini oluşturan İranlı turist sayısındaki azalmaya da dikkat çeken Adıyaman, bölgedeki gerilimlerin kent ekonomisini doğrudan etkilediğini söyledi. Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmelerin küresel ticaret üzerinde baskı oluşturduğunu belirten Adıyaman, Van ekonomisinin önemli bir bölümünün İranlı ziyaretçilerin harcamalarına dayandığını ifade etti. Nevruz döneminde beklenen turist hareketliliğinin bu yıl gerçekleşmediğini kaydeden Adıyaman, ABD ile İran arasındaki gerilimin azalmasıyla birlikte turist sayısında yeniden artış beklediklerini dile getirdi.
“Yerel esnafa destek verilmeli”
Ulusal zincir marketlerin yaygınlaşmasının küçük işletmeler üzerindeki baskıyı artırdığını savunan Adıyaman, Van halkına yerel esnaftan alışveriş yapmaları çağrısında bulundu. Mahalle bakkalları, manavlar ve yerel işletmelerin desteklenmesinin kent ekonomisinin canlı kalması açısından büyük önem taşıdığını belirten Adıyaman, yerel ticaretin güçlenmesinin hem istihdama hem de Van ekonomisine katkı sağlayacağını dile getirdi.
