Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (Van YYÜ) Başkale Meslek Yüksekokulu Bilgisayar Programcılığı Bölümü öğretim görevlileri Dr. Muhammed Burak Görentaş ile İbrahim Halil Dilber, yapay zeka sistemlerinde ortaya çıkabilecek ayrımcılık ve ön yargıların önlenmesine yönelik geliştirdikleri projeyle uluslararası başarıya imza attı.
Akademisyenlerin hazırladığı “Yapay Zeka Etiği” projesi, teknoloji şirketi Huawei tarafından dünya çapında düzenlenen bilişim teknolojileri yarışmasında üçüncü olarak önemli bir başarı elde etti.
Yaklaşık Bir Yıl Çalıştılar
Yapay zekanın günlük yaşamda giderek daha fazla kullanılmaya başlanmasıyla birlikte ortaya çıkabilecek etik sorunlara odaklanan akademisyenler, yaklaşık bir yıl boyunca veri setlerindeki ayrımcılığı tespit etmek ve ön yargıları azaltmak amacıyla çalışma yürüttü.
Çalışmalar kapsamında ABD’de hakimlere karar süreçlerinde yardımcı olmak amacıyla kullanılan ve Afro-Amerikalılara karşı ön yargılı sonuçlar ürettiği yönünde eleştiriler alan COMPAS veri seti incelendi.
Akademisyenler, veri setindeki ayrımcılığı azaltmak amacıyla “threshold” (eşik değeri) yöntemi kullanarak risk değerlendirmelerinde farklı gruplar arasındaki dengesizliği gideren bir model geliştirdi.
Binlerce Proje Arasından Dünya Üçüncülüğü
Kasım 2025’te başlayan yarışmaya dünyanın farklı ülkelerinden binlerce proje başvurusu yapıldı. Ön eleme ve yarı final aşamalarını başarıyla geçen Van YYÜ’lü akademisyenler, 13 Nisan’da gerçekleştirilen finalin ardından açıklanan sonuçlarla dünya üçüncüsü oldu.
Dr. Muhammed Burak Görentaş, yapay zeka etiği konusunda geliştirdikleri çalışmanın temel amacının, sistemler kurulmadan önce verilerdeki ön yargıları tespit etmek olduğunu belirterek, “Veriler ön yargıdan arındırıldığında geliştirilen yapay zeka sistemleri daha adil sonuçlar üretecektir” dedi.
“Yapay Zeka Etiği Odaklı Tek Proje Bizimkiydi”
Yarışmada yer alan projeler arasında yapay zeka etiğine odaklanan tek çalışmanın kendilerine ait olduğunu ifade eden Görentaş, öğrencilerine yapay zeka geliştirirken ayrımcılığı nasıl tespit edip ortadan kaldırabileceklerini öğretmeyi amaçladıklarını söyledi.
Veri seti üzerinde yaptıkları analizlerde Afro-Amerikalı bireylerin suçsuz olmalarına rağmen diğer gruplara göre daha yüksek riskli olarak değerlendirildiğini gördüklerini anlatan Görentaş, geliştirdikleri yöntemle bu farklılığı ortadan kaldırdıklarını kaydetti.
“Ülkemiz Ve Üniversitemiz Adına Gururluyuz”
Öğretim görevlisi İbrahim Halil Dilber ise elde edilen başarının hem üniversite hem de Türkiye adına önemli olduğunu belirterek, “Binlerce kişinin katıldığı yarışmada dünya üçüncüsü olduk. Bu başarı bizim için çok değerli. Bundan sonraki süreçte de benzer projeler geliştirmeye devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.
Uluslararası alanda elde edilen bu başarı, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nin bilimsel araştırma ve teknoloji alanındaki çalışmalarına önemli bir katkı olarak değerlendiriliyor.
