Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nin (Van YYÜ), Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA), AFAD ve Türkiye Belediyeler Birliği iş birliğiyle yürüttüğü “Türkiye Diri Faylarının Paleosismolojik Özelliklerinin Belirlenmesi” projesi tamamlandı.
İki yıl süren saha çalışmalarının ardından Van, Hakkari ve Ağrı’daki aktif fay hatlarının haritası çıkarıldı. Çalışma sonuçları TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi’ne gönderildi.
Beş Farklı Fay Hattında Araştırma Yapıldı
Proje kapsamında Yüksekova–Şemdinli Fay Zonu, Başkale Fayı, Erciş Fayı ve Tutak Fayı üzerinde detaylı paleosismolojik incelemeler gerçekleştirildi.
Van YYÜ akademisyenlerinin sahadaki gözlemleri sonucunda, bölgedeki 5 farklı aktif fay hattının deprem üretme potansiyeli değerlendirildi.
Şehrivan’ın aktardığına göre, bölgedeki bazı fay segmentlerinin önümüzdeki 50 yıl içinde yüksek deprem riski taşıdığı belirlendi.
Erciş ve Başkale En Riskli Bölgeler Arasında
Araştırma sonuçlarına göre Erciş, Başkale ve Yüksekova hattı, Van Gölü havzasında deprem tehlikesi bakımından “yüksek riskli alanlar” arasında yer alıyor.
Uzmanlar, bu fayların geçmişte 6 ve üzeri büyüklükte depremler ürettiğini, dolayısıyla bölgedeki yapı stokunun ve yerleşim planlamalarının yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini vurguluyor.
TÜBİTAK’a Sunulan Sonuçlar Deprem Haritalarına Eklenecek
Proje çıktılarının TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi tarafından ulusal deprem veri tabanına entegre edilmesi planlanıyor.
Bu sayede Türkiye Diri Fay Haritası’nın güncellenmesi ve deprem tehlike senaryolarının daha hassas biçimde oluşturulması hedefleniyor.
Uzmanlardan Uyarı: Van Fay Zonu Sessiz Ama Riskli
Van YYÜ Jeoloji Bölümü öğretim üyeleri, özellikle Van Merkez ve çevresinden geçen fay zonunun uzun süredir sismik sessizlik içinde olduğunu, bunun da olası bir enerji birikimi anlamına gelebileceğini belirtti.
Van, Ağrı Ve Hakkari'de Deprem Üretme Potansiyeli Olan 5 Fay Hattında Çalışma Tamamlandı
TÜBİTAK'ın 8,5 milyon lira destek verdiği proje kapsamında Van YYÜ Afet Yönetimi ve Deprem Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Azad Sağlam Selçuk, Van YYÜ Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Levent Selçuk ve Van YYÜ Güvenlik Meslek Yüksekokulu Acil Durum ve Afet Yönetimi Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Sacit Mutlu'nun aralarında bulunduğu 6 kişilik ekip, riskli olduğu değerlendirilen Van'daki Başkale ve Erciş, Hakkari'deki Yüksekova ve Şemdinli, Ağrı'daki Tutak faylarında araştırma yaptı.
Belirlenen bölgelerde 30 metre uzunluğunda, 3 metre genişliğinde ve 4 metre derinliğinde hendekler kazan araştırma ekibi, eski deprem izlerinin belirlenmesi ve tarihlendirilmesi için jeolojik verileri topladı. Tehlikeli olarak görülen 5 fayın karakteristik özelliklerinin ve deprem tekrarlanma aralıklarının belirlenmesine yönelik çalışmaların yılsonuna kadar bitirilmesinin hedeflendiği proje kapsamında elde edilen veriler, TÜBİTAK, AFAD, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlükleri ve belediyeler gibi kurumlarla da paylaşıldı. Akademisyenler, bu verileri derslerinde öğrencilere anlatarak deprem bilincinin artırılmasına da katkı sunmaya çalışıyor.
"Yüksekova'nın Zemini Depreme Dayanım Açısından Oldukça Zayıf"
Dr. Öğr. Üyesi Mutlu, Van'daki Başkale ve Erciş, Hakkari'deki Yüksekova ve Şemdinli, Ağrı'daki Tutak fayları üzerinde kazı çalışmalarını tamamladıklarını söyledi. Van'da 23 Ekim ve 9 Kasım 2011'de meydana gelen depremlerden etkilenen Erciş ilçesinde deprem üretme potansiyeli olan fayı da araştırdıklarını belirten Mutlu, şu bilgileri verdi: "Van'daki 7,2 büyüklüğündeki deprem, bindirme fay üzerinde yaşandı. Bölgede tektoniğe bağlı oluşan fayların neredeyse tamamı yıkıcı depremlere neden oluyor. Bölgemizde arazi çalışmaları yürüttük.
“En Riskli Fay Hatları Yüksekova Ve Şemdinli Fay Hatlarıdır”
Van'da Başkale ve Erciş, Hakkari'de Yüksekova ve Şemdinli, Ağrı'da ise Tutak faylarını inceledik. Şu an ciddi derecede risk teşkil edecek faylardan biri Yüksekova ve Şemdinli fayıdır. Tarihsel dönemde bu fayın yıkıcı bir deprem kaydı görülmüyor. Bununla ilgili elimizde sayısal veri bulunmuyor. Yüksekova ve Şemdinli fayının ne tarihsel ne de aletsel dönemde göremediğimiz deprem olay seviyelerini kazı çalışmalarında net bir şekilde gördük. Bölge sismik boşluk olarak değerlendiriliyor. Yüksekova'nın zemini depreme dayanım açısından oldukça zayıf. Bölge için ciddi risk teşkil edebilecek faylardan biri diyebiliriz. Fay hatlarındaki kazı çalışmalarında aldıkları örneklerden yaş analizi yaptıklarını anlatan Mutlu, "Bunun sonucunda fayın geçmişini ortaya koymaya çalışıyoruz. Örnekleri TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi'ne gönderdik. Sonuçlar elimizde fakat yaşların kalibrasyonları daha yapılmadı. Sonuçları net bir şekilde değerlendireceğiz." dedi.
