Van DEM Parti Milletvekili Gülderen Varlı, Türkiye’de çocuk yoksulluğu ve çocuk işçiliğinin giderek ağırlaştığı gerekçesiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne Meclis Araştırması açılması için önerge sundu. Önerge, Anayasa’nın 98’inci, İçtüzüğün 104’üncü ve 105’inci maddeleri uyarınca çocuk işçiliğinin tüm boyutlarıyla incelenmesini talep ediyor.
Önergede; çocukların çalıştırıldığı sektörler, iş kazalarının nedenleri, MESEM ve benzeri uygulamaların etkileri, kayıt dışı istihdam, iş sağlığı ve güvenliği denetimleri ile çocuk yoksulluğunun nedenleri gibi başlıkların araştırılması istendi. Amaç, çocuk işçiliğini azaltmaya yönelik çözüm odaklı politikalar geliştirilmesi olarak ifade edildi.
Milletvekili Varlı’nın gerekçesinde şu değerlendirmelere yer verildi: Türkiye’nin 1990 yılında imzaladığı Çocuk Haklarına Dair Sözleşme kapsamında çocukların yaşam, eğitim ve korunma hakkının güvence altında olduğu ancak uygulamada ciddi ihlaller yaşandığı vurgulandı.
Artan yoksulluk, denetim eksikliği ve sosyal koruma mekanizmalarının zayıflığı nedeniyle yüzlerce çocuğun ağır ve güvencesiz koşullarda çalıştırıldığı belirtildi.
Varlı İSİG Meclisi verilerine göre; 2025 yılında en az 81, 2024 Eylül – 2025 Ağustos döneminde en az 72, 2013–2025 arasında en az 770 çocuğun iş cinayetlerinde hayatını kaybettiğini aktardı. Bu verilerin, çocuk işçiliğinin sistematik bir sorun olduğunu gösterdiği ifade edildi.
Gerekçede son dönemde yaşanan bazı olaylar da örnek gösterildi:
- Urfa Bozova’da 15 yaşındaki Muhammed K., çalıştığı marangoz atölyesinde uğradığı şiddet sonucu hayatını kaybetti.
- Urfa Haliliye’de beton dökümü sırasında meydana gelen göçükte 15 yaşındaki Sedat Kurt ve 16 yaşındaki Yakup Güneş yaşamını yitirdi.
- Tekirdağ’da bir tuğla fabrikasında çalışan 16 yaşındaki Mustafa Eti, 21 Ekim’de çıkan yangında hayatını kaybetti.
- Kocaeli Dilovası’ndaki bir kozmetik fabrikasında 8 Kasım 2025’te meydana gelen patlama ve yangında, üçü çocuk olmak üzere yedi işçi yaşamını yitirdi.
Önergede, bu örneklerin denetimsizlik, cezasızlık ve çocukların ucuz işgücü olarak çalıştırılmasının sonuçlarını açıkça ortaya koyduğu belirtildi.
MESEM kapsamında yaşayan kazalar da yer aldı
Gerekçede, özellikle Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) kapsamında çalıştırılan çocukların iş kazalarına, şiddete ve ağır iş yüküne maruz kaldığı iddia edildi. Bu durumun “eğitim adı altında çocukların ucuz işgücüne dönüştürülmesi” olduğu ifade edildi.
Milletvekili Varlı, çocukların yaşam hakkını ilgilendiren bu sorunların derinlemesine araştırılması, çocukların okula ve güvenli sosyal yaşam alanlarına yönlendirilmesi, koruma mekanizmalarının güçlendirilmesi ve etkili politikaların oluşturulması için Meclis Araştırması açılmasının zorunlu hâle geldiğini belirtti.
Önerge, TBMM Başkanlığı’na 20 Kasım 2025 tarihinde sunuldu.
