Bitlis'in Tatvan ilçesine bağlı İncekaya köyünde kayalıklara oyulmuş Bapir-i Kal Zaviyesi ile mağaralar, eşsiz doğal güzellikleri ve manevi atmosferiyle ziyaretçilerini adeta zamanda yolculuğa çıkarıyor.
Yörede "Bapir-i Kal" olarak bilinen Şeyh Hüseyin-i Bekri'nin, 15. yüzyılın sonları ile 16. yüzyılın başlarında İncekaya köyünde ibadet ve irşad faaliyetlerini yürüttüğü zaviye, bölgenin önemli inanç merkezleri arasında yer alıyor.
Van Gölü Havzası'nda bulunan köy, doğal güzelliklerinin yanı sıra tarihi ve manevi mirasıyla her yıl çok sayıda ziyaretçiyi ağırlıyor.
Tarihi kaynaklarda "Por" ismiyle anılan Van Gölü kıyısındaki köyde, geçmişte ibadet, inziva, barınma ve eğitim amacıyla kullanılan mağaralar bulunuyor. Kayalıklara oyularak inşa edilen ve bazılarına merdivenlerle ulaşılan mağaralar, Van Gölü'nün eşsiz manzarasıyla bütünleşerek ziyaretçilerin ilgisini çekiyor.
Bitlis Eren Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Başkanı Prof. Dr. Mehmet Demirtaş, zaviyenin inanç turizmi açısından büyük bir değer taşıdığını belirtti.
Demirtaş, tarihi kayıtlarda "Por" adıyla iki farklı yerleşim yerinin bulunduğunu ifade ederek, "Tahrir defterlerinde burasıyla ilgili bir kayda rastlanmaması, burada bir zaviye olmadığı anlamına gelmiyor. Zaviyenin herhangi bir vakfı ve düzenli geliri bulunmadığı için kayıt altına alınmamış olabilir." dedi.
İncekaya köyünün, zaviyeden günümüze ulaşan bir yerleşim alanı olduğunu vurgulayan Demirtaş, şu değerlendirmede bulundu:
"Bu zaviye ve çevresi, inanç turizmi açısından çok büyük bir değer ifade etmektedir. Van Gölü Havzası, tarih boyunca önemli bir inanç ve tasavvuf merkezi olmuştur. İslamiyet öncesinde de bölge bir inanç odağıydı. İslamiyet'in kabulüyle birlikte bu özelliğini korumaya devam etmiştir. Havzanın birçok noktasında inanç turizmine hitap eden önemli mekanlar bulunmaktadır. Bunların en önemlilerinden biri de Bapir-i Kal ziyaretgahıdır."
Bitlis Eren Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölüm Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Zülfiye Koçak ise zaviyelerin geçmişte ibadet ve eğitim merkezi olarak kullanıldığını anlattı.
Koçak, dervişlerin bu mekanlarda ibadet ederek nefis terbiyesi yaptıklarını belirterek, "Geniş alanların toplu zikirler için, küçük hücrelerin ise inziva ve sessiz ibadetler için kullanıldığını düşünüyoruz. Zaviyelerde şeyhlere ait mezarların bulunması da oldukça yaygındır." ifadelerini kullandı.
Bitlis Eren Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Vural Genç de Şeyh Hüseyin-i Bekri'nin 15. yüzyılın sonları ile 16. yüzyılın başlarında bölgede irşad faaliyetleri yürüttüğünü belirtti.
Genç, ellerindeki icazetname sayesinde Şeyh Hüseyin-i Bekri'den Hüseyin Halife'ye uzanan silsileyi takip edebildiklerini ifade ederek, bölgedeki şeyhlerin soylarını Hz. Ebubekir'e dayandırdıklarını söyledi.
Doğal güzellikleri, tarihi mağaraları ve manevi atmosferiyle öne çıkan Bapir-i Kal Zaviyesi, Van Gölü Havzası'nın inanç turizmi potansiyelini yansıtan önemli merkezlerden biri olarak dikkat çekiyor.
