Van Kapıköy Sınır Kapısı, yıllardır sadece ithalatla sınırlı kalan ticaret hacmini genişleterek bölge ekonomisini güçlendirmeyi hedefliyor. Sınır ticareti yapan tüccarlar, özellikle ihracatın da önünün açılmasını talep ediyor. İran’dan yapılan ithalatla sınırlı kalan ticaretin, sadece bölgeye değil, tüm Türkiye’ye olan katkısının artırılması için ihracatın da aktif hale getirilmesi gerekiyor.
Van, sınır ticaretinde Türkiye’nin en aktif illerinden biri olmayı sürdürüyor. Sınır ticaretinin geleceği, tüccarların ve sivil toplum kuruluşlarının çağrılarıyla masaya yatırıldı.
“Tek isteğimiz ihracatın önünü açmaları”
Sınır ticareti yapan tüccarlardan Fatih Gözüpek, Kapıköy Sınır Kapısı'nın pandemi nedeniyle ihracata kapalı olduğuna dikkat çekti. Gözüpek, "İthalatla sınırlı kalmak istemiyoruz, ihracatın da önünün açılmasını istiyoruz," dedi.
Yıllardır sadece ithalatla sınırlandırılan ticaretin bölge ekonomisini kısıtladığını söyleyen Gözüpek, ithal edilen ürünleri şöyle sıraladı: “Şu anda karpuz, kavun, kivi, ayva gibi meyvelerle birlikte hurma, kuru gıda, hediyelik eşya ve duvar tabloları gibi ürünleri İran’dan ithal ediyoruz. Van ve çevre illerde en çok tüketilen ürünleri tercih ediyoruz.”
İran’ın tarımsal üretim gücüne ve uygun fiyat avantajına sahip olduğunu dile getiren Gözüpek, "İran hem tarımda çok güçlü hem de işçilik ucuz. Bu nedenle ürünler Türkiye’ye göre çok daha uygun fiyatlarla geliyor. Geçen yıl Türkiye’de marul 50 lirayken, İran’dan 20-30 liraya ithal ediyorduk. Bu, vatandaşın da cebine yansıyordu. Bizim tek isteğimiz ihracatın da açılması,” şeklinde konuştu.
İki önemli talep: Türk plakası ve muafiyet
Sınır ticaretinin sadece İran plakalı araçlarla yapılmasının adil olmadığını belirten Gözüpek, önemli iki düzenleme talebini dile getirdi: “Türk plakalı araçlara da geçiş izni verilmesini istiyoruz. Şu anda tüm ticaret İran plakalı araçlarla yapılıyor. Türk plakalı araçlara da izin verilirse iki yönlü ticaret sağlanabilir. Ayrıca günübirlik çalışan vatandaşlarımız her geçişte pasaport harcı ödüyor. Eğer ayda 5 kez muafiyet tanınsa, hem ticaret hem de istihdam açısından büyük fayda sağlar.”
"Van sınır ticaretinde önde gelen illerden biri"
Doğu Anadolu İhracatçılar Birliği (DAİB) ve Van TSO Meclis Başkan Yardımcısı Mehmet Faruk Altınal, Türkiye-İran ticaretinde son yıllarda yaşanan düşüşe dikkat çekerek, “Van, sınır ticaretinde Türkiye’nin önde gelen illerinden biri,” dedi.
Van üzerinden yapılan ithalatın büyük bölümünü tarım ve gıda ürünlerinin oluşturduğunu söyleyen Altınal, “İran, Türkiye’nin iki katı yüz ölçümüne sahip ve kuzeyden güneye uzanan iklim çeşitliliğiyle tarım açısından oldukça elverişli bir ülke. Biz de genel olarak tarım ürünleri ithal ediyoruz. Bunun yanında petrol ve kimya ürünlerinde de ithalatımız devam ediyor,” bilgisini verdi.
Türkiye’deki yüksek enflasyonun sınır ticaretine de yansıdığını belirten Altınal, İran’dan ithal edilen ürünlerin fiyatlarının her yıl arttığını söyledi. Kapıköy’de günlük yaklaşık 50 aracın giriş yaptığını ve sınırda zaman zaman tır yoğunluğu (İran tarafında 3-4 gün bekleme) yaşandığını ekledi.
Van TSO olarak bürokratik süreçleri kolaylaştırmaya yönelik bir çalışma yürüttüklerini söyleyen Altınal, “Sınır ticareti başvurularında yoğun evrak işlemleri mevcut. Bakanlıkla yaptığımız görüşmeler doğrultusunda elektronik ortamda ürün talebi yapılabilecek bir sistem üzerinde çalışıyoruz. Böylece evrak karmaşasını ortadan kaldırmayı hedefliyoruz,” şeklinde konuştu.
Yıllık yaklaşık 6 milyon dolar civarında ithalatın yapıldığını ve 400–500 firmanın bu ticaretten faydalandığını belirten Altınal, “Savaş nedeniyle Suriye sınırındaki ticaretin durdurulması, Van'ı Türkiye’de sınır ticaretinde öncü konumda yer almasını sağladı,” dedi.
