Utrecht Üniversitesi’nden psikolog Hanna Schleihauf ve ekibi, Uganda’daki Ngamba Adası Şempanze Barınağı’nda yürüttükleri deneylerde, şempanzelerin güçlü kanıtlarla karşılaştıklarında fikirlerini değiştirdiklerini gözlemledi.
Schleihauf, “Artık temel düzeyde rasyonalitenin yalnızca insana özgü olmadığını söyleyebiliyoruz. Şempanzelerle bu sürecin bazı temel biçimlerini paylaşıyoruz,” dedi.
Deneylerde şempanzelere, içinde elma parçaları saklı kutular gösterildi. Bazı kutular hakkında güçlü kanıtlar (elmayı açıkça görmek), bazıları hakkında ise zayıf kanıtlar (kutunun sallandığını duymak) sunuldu. Şempanzeler güçlü kanıt gördüklerinde kararlarında ısrar ederken, zayıf kanıtların ardından daha güçlü bir kanıtla karşılaştıklarında fikirlerini değiştirdi.
Bir diğer deneyde ise, araştırmacılar önceden sunulan kanıtların yanıltıcı olabileceğini gösterdi. Kutudaki “elma” aslında bir resim, duyulan ses ise taştan geliyordu. Bu durumda şempanzeler, hatalı bilgiyi reddedip daha güvenilir ipuçlarına yöneldi.
Schleihauf, “Şempanzelerin neden belirli bir inanca sahip olduklarının farkında olduklarını ve o neden ortadan kalktığında fikirlerini değiştirebildiklerini gördük,” diye ifade etti.
Bilim insanlarına göre bu bulgular, rasyonel düşünmenin yalnızca insana özgü olmadığını, insanlarla şempanzeler arasında paylaşılan bilişsel mirasın daha derin olabileceğini gösteriyor.
