Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikoloğu Buse Başakgil, karne döneminin özellikle ilkokul çağındaki çocuklar için doğru planlandığında yeni döneme uyumu desteklediğini, ancak ortaokul ve lise çağındaki öğrencilerde kaygı, özgüven kaybı ve değersizlik duygularını tetikleyebildiğini belirtti.
Başakgil, ailelerin tutumlarının çocuğun ruh sağlığı üzerinde belirleyici olduğunu vurguladı.
“Kıyaslama En Büyük Hata”
Psikolog Başakgil, karne döneminde ailelerin en sık yaptığı hatanın çocukları yaşıtlarıyla kıyaslamak olduğunu söyleyerek şu uyarıda bulundu:
“Kıyaslama, çocuğun kendini yetersiz hissetmesine, özgüven eksikliğine ve kaygının artmasına neden olur. Bu tutum, çocuğu ailesinden uzaklaştırarak dış çevreden onay aramaya yöneltebilir.”
Başakgil’e göre karne değerlendirilirken önce güçlü yönlere odaklanılmalı, ardından çocuğa kendini ifade etme fırsatı verilmelidir. Suçlayıcı dil yerine, başarısız olunan alanların nedenleri birlikte, yapıcı bir şekilde ele alınmalıdır.
“Karne Baskısı Ciddi Riskler Doğurabilir”
Psikolog Başakgil, geçmiş yıllarda karne dönemlerinde yaşanan acı olayları hatırlatarak karne baskısının tehlikesine dikkat çekti:
“Kırık notlar cezalandırılma korkusu ve değersizlik duygusuyla birleştiğinde, çocuk kendine zarar verme davranışlarına yönelebilir. Karne, çocuğun değerini belirleyen bir ölçüt haline gelmemelidir.”
Başakgil’e göre “Sen tembelsin”, “Bu gidişle sınıfı geçemezsin” gibi ifadeler çocuğun kimlik algısını zedeler ve uzun vadeli psikolojik hasarlar bırakır.
Ebeveynlerin En Sık Yaptığı Hatalar
Psikolog Buse Başakgil, sömestr döneminde ailelerin sıkça düştüğü davranışsal hataları şöyle özetledi:
Sadece düşük notlara odaklanmak
Spor ve sosyal faaliyetleri ceza olarak yasaklamak
Kötü not geldiğinde sevgiyi ve ilgiyi geri çekmek
Tartışma ve yargılama dili kullanmak
Başakgil, bu tutumların çocuğun motivasyonunu kırdığını, başarısızlık döngüsünü daha da derinleştirdiğini söyledi.
“Pahalı Karne Hediyeleri Eğitim Sürecine Zarar Verebilir”
Karne hediyesi seçiminin de dikkatle yapılması gerektiğini belirten Başakgil, maddi ödüllerin kontrollü kullanılmaması halinde eğitimi olumsuz etkileyebileceğini söyledi.
“Öncelik her zaman sözlü takdir olmalı. Hediye sembolik bir anlam taşımalı; pahalı hediyeler çocukta yanlış motivasyon yaratabilir.”
Başakgil, özellikle küçük yaş grupları için kitap, boya kalemleri, doğa yürüyüşleri, müze gezileri ve sinema gibi etkinliklerin daha sağlıklı seçenekler olduğunu belirtti. Bilgisayar, cep telefonu veya evcil hayvan gibi pahalı hediyelerin karne ödülü olarak uygun olmadığını vurguladı.
