Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), tarihinin en zorlu finansal tablolarından birini kamuoyuyla paylaştı. 2025 yılı bilançosuna göre 1 trilyon liralık eşiği aşan bankanın, 2023 ve 2024 yıllarındaki kayıplarıyla birlikte toplam zararı 2 trilyon 574 milyar TL’ye ulaştı. Bu rakamın, toplam kamu eğitim harcamalarının ve yatırım teşviklerinin iki katı büyüklüğünde olması dikkat çekiyor.
KKM’den para politikası zararına geçiş
TEPAV Merkez Direktörü Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz, önceki iki yıldaki zararın ana kaynağının Kur Korumalı Mevduat (KKM) olduğunu hatırlatarak, 2025’teki değişime vurgu yaptı. Yılmaz, "2023 ve 2024'te KKM ağırlıklı bir tablo varken, 2025 yılındaki kayıp esas olarak para politikası araçlarından kaynaklı kurumsal bir zarardır" değerlendirmesinde bulundu.
Zararın temel nedeni: Yüksek faiz ödemeleri
2025 bilançosundaki devasa açığın, bankanın likiditeyi çekmek için piyasaya ödediği faizlerden kaynaklandığı belirtiliyor. Yüksek enflasyon ve aşırı yüksek faiz ortamında; açık piyasa işlemleri, bankalara zorunlu karşılıklar için ödenen faizler ve Hazine TL hesaplarına ödenen faizler bu rekor zararın ana kalemlerini oluşturdu.
Hazine kasasına kâr payı girmeyecek
Merkez Bankası'nın üst üste açıkladığı bu zararlar, bütçe gelirleri üzerinde de kara bir delik açıyor. Geçmişte bütçe gelirlerinin önemli bir kısmını oluşturan kâr paylarının Hazine’ye aktarılamaması, kamu yararı kaybı olarak nitelendiriliyor. Prof. Dr. Yılmaz, uluslararası kurallara göre Hazine’nin üstlenmesi gereken maliyetlerin, bütçe giderlerini düşük göstermek amacıyla Merkez Bankası'na devredildiğini de sözlerine ekledi.
Küresel ölçekte merkez bankaları ekside
Zarar açıklayan tek kurum TCMB değil. Küresel piyasalarda da benzer bir tablo hakim:
-
Fed (ABD): 2025'te 18,7 milyar dolar faaliyet zararı bildirdi.
-
ECB (Avrupa): Geçen yılı 1 milyar 254 milyon avro zararla kapattı.
Dünya genelinde merkez bankaları sıkı para politikaları nedeniyle sarsılsa da, Türkiye'deki zararın GSYH'ye oranı yerel ekonomideki tahribatın boyutunu gözler önüne seriyor.
