Vanlı esnaf, artan maliyetler, düşen turist sayısı ve zincir marketlerin yayılmasıyla mücadele ediyor. Van ESOB Başkanı Cabir Görmüş, esnafın dayanacak gücünün kalmadığını ve acil önlemler gerektiğini vurguladı.
Van ekonomisinin bel kemiğini oluşturan küçük esnaf, son yıllarda derinleşen ekonomik sıkıntılarla mücadele ediyor. Van Esnaf ve Sanatkârlar Odalar Birliği (Van ESOB) Başkanı Cabir Görmüş, şehirdeki esnafın borç batağında olduğunu ve dayanma gücünün kalmadığını belirtti. Görmüş, Vanlı esnafın karşı karşıya olduğu başlıca sorunları ve çözüm önerilerini paylaştı.
Pandeminin yaraları hâlâ sarılmadı
Pandemi döneminde iş yapamayan esnaf, o süreçte biriken borçları ödemekte hâlâ zorlanıyor. Görmüş, “Pandeminin ardından toparlanmaya çalışan esnaf, kira, hammadde ve enerji giderlerindeki artışla mücadele ediyor” dedi.
Kış şartları iş hacmini daraltıyor
Van’ın uzun ve çetin kış mevsimi, esnafın en çok zorlandığı faktörlerden biri. Görmüş, “Isınma ve enerji maliyetleri yükseliyor, satışlar azalıyor. Bu dönemde birçok işletme zararla çalışıyor” ifadelerini kullandı.
Zincir marketler küçük esnafı zorluyor
Mahalle aralarına kadar giren zincir marketler, küçük esnafın rekabet şansını azaltıyor. Görmüş, “Zincir marketlerin kontrolsüz yayılması, bakkal ve manav gibi küçük işletmeleri bitme noktasına getirdi” dedi.
Yüksek kira ve giderler esnafı zorluyor
Ticaretin yoğun olduğu bölgelerde kira fiyatları fahiş seviyelere ulaşmış durumda. Görmüş, “Kira, fatura ve vergi yükü arttıkça esnafın ayakta kalma şansı azalıyor” dedi.
İranlı turistlerin azalması ticareti etkiliyor
Van ekonomisine canlılık kazandıran İranlı turistlerin sayısındaki düşüş, esnafı doğrudan etkiliyor. Görmüş, “İranlıların Van’a ilgisi azaldı, bu da ticaret hacmini daralttı” değerlendirmesinde bulundu.
Prim yükü sosyal güvenliği zorluyor
Yüksek SSK ve BAĞ-KUR primleri, birçok esnafın sosyal güvenlikten mahrum kalmasına yol açıyor. Görmüş, “Primler esnafın gelirine oranla çok yüksek. Bu durum hem kayıt dışılığı artırıyor hem de ekonomik baskıyı büyütüyor” dedi.
Çözüm önerileri
Görmüş, Vanlı esnafın yeniden ayağa kalkabilmesi için şunları önerdi:
• Düşük faizli veya faizsiz kredi desteği sağlanmalı
• SSK ve BAĞ-KUR primleri düşürülmeli
• Zincir marketlerin yayılması denetlenmeli
• Kira ve enerji maliyetleri hafifletilmeli
• İranlı turistlerin kente çekilmesi için teşvikler artırılmalı
Görmüş, “Van esnafı artık alarm veriyor. Ekonomik baskı her geçen gün artıyor. Acil önlemler alınmazsa birçok işletme kepenk kapatmak zorunda kalacak” uyarısında bulundu.
