Maymunlardan kutup ayılarına kadar birçok türde görülen ağız-ağıza temasın evrimsel geçmişini araştıran bilim insanları, öpüşmenin kökenlerine dair yeni bulgulara ulaştı. Araştırmaya göre dudak dudağa öpüşme davranışı, yalnızca insanlarda değil, pek çok hayvan türünde de milyonlarca yıldır var olan bir eylem.
Bilim insanları, insanların ve maymunların ortak atasının 21 milyon yıldan daha uzun bir süre önce öpüşme davranışını sergilemiş olabileceğini belirtiyor. Çalışma ayrıca Neandertallerin de öpüşmüş olabileceğini ve hatta modern insanlarla Neandertaller arasında da öpüşme yaşanmış olabileceğini ortaya koyuyor.
Öpüşmenin hayatta kalma veya üreme açısından belirgin bir faydası olmadığı bilinse de, hem insan toplumlarında hem de hayvanlar aleminde bu davranışın izlerine rastlanması araştırmacıları bu evrimsel muammayı çözmeye yöneltti.
Öpüşmenin bilimsel tanımı
Araştırmacılar, farklı türlerde gözlemlenen davranışların aynı fenomeni karşılayıp karşılamadığını belirlemek için “öpüşme”ye net bir tanım getirdi.
Evolution and Human Behaviour dergisinde yayımlanan çalışmada öpüşme, agresif olmayan, yiyecek transferi içermeyen, ağızdan ağıza temas ve belirli bir ağız/dudak hareketi içeren davranış olarak tanımlandı.
Bu tanım doğrultusunda araştırmacılar, maymunlar, lemurlar, çitalar, orangutanlar, zürafalar, kurtlar, çayır köpekleri, kutup ayıları ve albatroslar gibi birçok türde öpüşmeyi karşılayan davranış biçimlerini belgeledi.
Evrimsel soy ağacında öpüşmenin izi
Oxford Üniversitesi’nden evrimsel biyolog Dr. Matilda Brindle, “İnsanlar, şempanzeler ve bonoboların hepsi öpüşüyor. Bu, en yakın ortak atalarının da aynı davranışı sergilemiş olabileceğini gösteriyor” diyerek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Öpüşmenin yaklaşık 21,5 milyon yıl önce büyük maymunlarda evrimleştiğini düşünüyoruz.”
Araştırma ekibi özellikle primatlar üzerinde yoğunlaşarak insan öpücüğünün evrimsel bir resmini çıkarmaya çalıştı. Aynı çalışma, yaklaşık 40 bin yıl önce yok olan Neandertallerin de öpüştüğünü ve modern insanlarla tükürük yoluyla bakteriyel temas kurduğunu gösteren DNA bulgularına işaret etti.
Dr. Brindle, modern insanlarla Neandertaller arasında görülen ortak ağız mikrobu üzerine yapılan önceki bir çalışmayı hatırlatarak, “Bu mikrobun paylaşılması, iki tür ayrıldıktan sonra bile yüz binlerce yıl boyunca tükürük alışverişi olduğuna işaret ediyor” dedi.
Araştırma, “ne zaman” sorusuna yanıt verse de, öpüşmenin neden evrimleştiği hâlâ net değil.
Uzmanlar, bu davranışın maymun atalarında tımar alışkanlığından türemiş olabileceğini ya da partnerin sağlığını ve biyolojik uyumunu değerlendirmek için bir araç olarak evrimleşmiş olabileceğini düşünüyor.
Dr. Brindle’a göre bu çalışma, öpüşmenin sadece romantik bir insan davranışı olarak görülmemesi gerektiğini gösteren önemli bir adım:
“Bu eylem, insan olmayan akrabalarımızla paylaştığımız bir davranış. Öpüşmeyi sırf insanlarda romantik bağlamda kullanıldığı için hafife almamalıyız; bilimsel olarak incelenmesi gerekiyor.”
