Türk Nöroloji Derneği, 13 Mart Dünya Uyku Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, sağlıklı bir beynin temelinin düzenli ve kaliteli uykudan geçtiğini vurguladı. Dernek, “İyi bir uyku, yalnızca daha iyi bir gece değil, daha iyi bir beyin ve daha iyi bir yaşam demektir.” uyarısında bulundu.
Dernekten yapılan yazılı açıklamada, uykunun nörolojik açıdan beynin en yoğun çalıştığı zamanlardan biri olduğu belirtilerek, uykunun telafi edilemeyen biyolojik bir ihtiyaç olduğu ifade edildi. Gün boyunca öğrenilen bilgilerin, yaşanan duyguların ve stresin uyku sırasında işlendiği kaydedildi.
Açıklamada, Non-REM uykusunun kalıcı hafıza oluşumu ve sinaptik düzenleme için kritik öneme sahip olduğu, REM uykusunun ise duygusal düzenleme ve yaratıcılıkla yakından ilişkili olduğu belirtildi.
Son yıllarda keşfedilen Glimfatik Sistem sayesinde beynin uyku sırasında adeta “temizlik moduna” geçtiğinin ortaya konulduğu ifade edilen açıklamada, gün içinde biriken metabolik atıkların ve potansiyel nörotoksik maddelerin bu süreçte temizlendiği aktarıldı. Bu mekanizmanın bozulmasının ise Alzheimer Hastalığı gibi nörodejeneratif hastalıklarla ilişkili olabileceğine dikkat çekildi.
Açıklamada ayrıca, insomnia, uyku apnesi, huzursuz bacaklar sendromu ve REM uykusu davranış bozukluğu gibi uyku sorunlarının yalnızca geceyi değil gündüz yaşamını da olumsuz etkilediği vurgulandı. Kronik uyku yoksunluğunun dikkat azalması, karar verme güçlüğü ve duygudurum değişikliklerine yol açabileceği ifade edildi.
Bazı durumlarda rüyayı canlandırma, bağırma veya vurma gibi davranışların görülebileceği belirtilen açıklamada, bu tür belirtilerin erken dönemde Parkinson Hastalığı gibi nörodejeneratif hastalıkların habercisi olabileceği kaydedildi.
“İyi uyu, daha iyi yaşa”
Akşam saatlerinde ekran ışığına maruz kalmanın, geç saatlere kadar aktif kalmanın ve düzensiz yaşam ritminin beynin biyolojik saatini bozduğuna dikkat çekilen açıklamada, melatonin salgısının baskılanmasıyla uykuya dalma süresinin uzadığı ve uyku kalitesinin düştüğü ifade edildi.
Dernek açıklamasında şu değerlendirmeye yer verildi:
“Dünya Uyku Günü’nün bu yılki teması olan ‘İyi uyu, daha iyi yaşa’ bilimsel açıdan güçlü bir gerçeği yansıtır. Beynin sağlığı gece başlar. Uyku sırasında kurulan sinirsel bağlantılar, temizlenen metabolik atıklar ve dengelenen biyolojik ritimler, sabah uyandığımızda zihinsel berraklığımızı belirler. Bu nedenle uykuya ayrılan zaman üretkenliğin kaybı değil, sağlıklı bir yaşamın temelidir.”
