ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'daki hedefleri vurmasıyla başlayan savaş, can kayıplarının yanı sıra milyonlarca tonu bulan karbon emisyonunu ve kirlilik gibi çevresel tahribatları da beraberinde getirdi.
Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) ve uluslararası araştırma kuruluşlarının verilerine göre, savaşın ilk günlerinde petrol tesislerinin hedef alınması toksik duman salımına yol açtı. Bu durum, hem insan sağlığı hem de doğal kaynaklar açısından ciddi riskler oluşturuyor.
Petrol tesisleri ve insan sağlığı
ABD-İsrail / İran Savaşı’nın ilk 10 gününde İran, Irak, İsrail, Kuveyt, Ürdün, Kıbrıs, Bahreyn, Katar, BAE, Suudi Arabistan, Umman ve Azerbaycan’da 300’den fazla saldırı gerçekleşti. Bunların 232’si çevresel risk taşıyor.
İran’ın başkenti Tahran’da 7-8 Mart’ta dört petrol tesisi hedef alındı: Akdasiye, Şahran ve Fardis depoları ile Tahran Petrol Rafinerisi. Rafineri, günlük 225 bin varil kapasiteyle LPG ve benzin üretiyor.
2-3 Mart’ta Suudi Arabistan’daki Ras Tanura rafinerisi ve BAE’deki Füceyre Limanı, İran dronlarıyla saldırıya uğradı. Uzmanlar, yoğun dumanın zararlı gaz ve kimyasallar içerdiğini belirtiyor.
Denizlerde kirlilik riski
Basra Körfezi kıyısındaki saldırılar ve ABD’nin İran donanmasına yönelik operasyonları sonucu 43’ten fazla gemi hasar gördü veya batırıldı. Petrol sızıntıları ve zarar gören liman yapıları, deniz kirliliğini artırdı.
Karbon emisyonu
Savaşın ilk iki haftasında ortaya çıkan karbon salımı 5 milyon 54 bin ton olarak hesaplandı; bu, İzlanda’nın yıllık emisyonunu aşıyor.
Emisyon kaynakları; yıkılan binalar, patlayan rafineriler, muharebe ve destek operasyonları, ekipmanlardaki gömülü karbon ve füze/dron kullanımı.
Nükleer tesislerde risk
21 Mart’ta Natanz Nükleer Tesisi ABD ve İsrail saldırısına uğradı. İran’ın misillemesinde, Dimona Nükleer Santrali yakınında sirenler çaldı. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı nükleer kaza riskine karşı taraflara itidal çağrısı yaptı.
Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, bölgedeki savaşın çevresel ve insan sağlığı açısından tehlikeli boyuta ulaştığını belirtti.
