Kente mayıs ve haziran aylarına kadar etkili olması beklenen dondurucu soğuklar narin bitki türlerini tehdit ederken; yer altı sularındaki azalma ve Van Gölü’ndeki gözle görülür çekilme üretimi kısıtlıyor. Gerekli teknik önlemler alınmadığı takdirde Van, ülke tarımında yıllık yaklaşık 24 milyar TL’lik devasa bir ekonomik kayıp riskiyle karşı karşıya kalacak.
Tarım sektörünü bekleyen tehlikeyi işaret eden Van Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Başkanı İskân Işık; uzayacak olan don olaylarının özellikle buğday ve arpa üretiminde beklenen verimi Türkiye ortalamasının çok altında bırakacağını vurguladı. Işık, artan maliyetlerle birleşen bu verim kaybının çiftçiyi üretimden tamamen koparacağı uyarısında bulundu.
"Kar yağışı umut verici ama don riski kapıda"
Kar yağışının her ne kadar olumlu bir gelişme olsa da beraberinde riskler barındırdığını belirten Van Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı İskân Işık, "Aslında kar yağışı her şekilde olumludur ancak bu olumlu yanların yanında biraz farklı tarifler de mevcuttur. Konuya hayvancılık açısından bakmak gerekir; Van, küçükbaş hayvancılığının en yoğun olduğu illerin başında geliyor. Kar yağışıyla birlikte mera alanlarının verimliliği yükselir. Aynı zamanda ekim alanlarında da toprağın korunması ve verimlilik unsurları açısından bu tür yağışlar çok önemlidir. Bu yılki kar yağışı geçmiş birkaç yıla nazaran nispeten fazladır ama yine de yeterli değildir," ifadelerini kullandı.
Artan sıcaklık su kaynakları kurutuyor
Küresel iklim değişikliğinin Van üzerindeki etkilerine dikkat çeken Işık, son 40 yılda sıcaklıkların 2 derece arttığını ancak don riskinin süresinin uzadığını ifade etti:
"Eskiden mayıs başına kadar süren don olayları, son yıllarda haziran başına kadar gözlemlenmektedir. Don olaylarına karşı mühendislik çözümleriyle korunmak mümkündür. Yıllık yağış miktarındaki azalma, Van Gölü'ndeki çekilmeden de net bir şekilde belli olmaktadır. Havaların ısınması gölün çekilmesinde etkili olduğu gibi yer altı su kaynaklarında da ciddi azalma mevcuttur. Yaylalara çıkıldığında birçok su kaynağının kuruduğu görülüyor; bu tamamen yağışın azalmasından kaynaklıdır."
"24 milyar TL’lik ekonomik kayıp var"
Van’ın devasa bir tarım potansiyeline sahip olmasına rağmen verim noktasında sınıfta kaldığını belirten Işık, "Van, 3,7 milyon dekarı aşkın tarımsal üretim alanına sahiptir ve bunun yaklaşık 2 milyon dekarında buğday ile arpa üretimi yapılmaktadır. Van'daki asıl problem, 2 milyon dekarlık bir tahıl ambarı olmasına rağmen verimin çok düşük olmasıdır. 2025 yılı itibarıyla bu düşük verim, kârlı üretim miktarının altında kalmaktadır. Ekonomisinin %80'ini tarım ve hayvancılığın oluşturduğu bir ilde bu durum, yıllık yaklaşık 24 milyar TL'lik bir ekonomik kayba sebep olmaktadır. Normal şartlarda dekara 300-330 kilogram buğday alınması gerekirken, Van ortalaması 136 kilogramda kalmaktadır. Bu fark, üreticilerin mühendislik ve teknik destek alamamasından kaynaklanmaktadır," diye konuştu.
Meralar sahipsiz kaldı
Girdi maliyetleri ve savaşın etkilerine de değinen Işık, "Sınır kapımızın hemen yanında bir savaş var. Bu savaşla birlikte mazot ve gübre fiyatlarında artış yaşandı. Çetin bir kış döneminden geçiyoruz. Bunun üstesinden gelecek akil insan mühendistir; ancak mühendis şu an ne sahada ne masa başında, yani olması gereken hiçbir yerde değildir. Kurumlar arasındaki diyalog eksikliğinden dolayı mera ıslah çalışmaları yapılmıyor. Meralarımız, bilinçsiz otlatma ile adeta vahşice katlediliyor." dedi.
"Tarım müdürlüğü açın"
Belediyelerin tarım politikası üretmesi gerektiğini savunan Işık, sözlerini bir çağrı ile tamamladı:
"Hâlen tarım müdürlüğü açmayan ve tarım politikası geliştirmeyen belediyelerimiz var. Odamızın kapısı tarımsal görüşler ve öneriler için sonuna kadar açıktır. Yerel yönetimlere çağrımız, belediyelerin tarım müdürlüklerini bir an önce açmasıdır. Teşvikler ve yöreye uygun ekimle tarımsal üretimin artırılması ve tarımın cazip hale getirilmesi belediyelerin görevidir. Van'ın hafızasında bir tarım danışma politikasının oluşturulması gerekmektedir. Son olarak da şunu da ifade edelim; tarımsal müdürlüklerin yönetim kademelerinde ziraat mühendisi olmayan diğer mühendislik branşlarından ziyade ziraat mühendislerini görmek isteriz."
