13 Ocak’ta imzalanan çerçeve anlaşmaya göre koridorun inşası ve işletilmesi için “TRIPP Geliştirme Şirketi” kurulacak. Başlangıçta şirket hisselerinin %74’ü ABD’de, %26’sı Ermenistan’da olacak. Projenin uzun vadeli planına göre, haklar 49 yıl süreyle şirkete verilecek ve ilerleyen dönemde bu sürenin 50 yıl uzatılması ile Ermenistan’ın hisse payının %49’a çıkarılması öngörülüyor.
Şirket, belirlenen güzergah üzerinde demiryolu ve karayolu inşaatı ile geliştirilmesinden sorumlu olacak. Anlaşmada, koridor üzerinde Ermenistan’ın “mutlak ve tartışmaya kapalı” egemenlik haklarına sahip olacağı, bölgedeki Ermeni yasalarının uygulanacağı ve kolluk kuvvetlerinin görev alacağı vurgulandı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, anlaşmayı duyururken, TRIPP projesinin Ermenistan’a ekonomik refah ve dünyaya örnek bir model sunacağını belirtti. Rubio, “Düzenleme Ermenistan, ABD ve dahil olan herkes için müthiş olacak” ifadelerini kullandı.
TRIPP, Azerbaycan ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasında Ermenistan üzerinden kara bağlantısı sağlamayı hedefliyor. ABD ile Ermenistan arasındaki anlaşmanın ardından, ABD heyeti Azerbaycanlı yetkililerle de görüşmeler gerçekleştirdi; ancak henüz bir anlaşmaya varılmadı.
TRIPP projesinin geçmişi
Zengezur Koridoru, 2020 İkinci Dağlık Karabağ Savaşı sonrası gündeme geldi. Rusya arabuluculuğunda yapılan ateşkes anlaşmasında Nahçıvan ile Azerbaycan arasındaki ulaşım yollarının açılması öngörülüyordu. Ancak, Ermenistan-Azerbaycan anlaşmazlıkları ve İran’ın tereddütleri nedeniyle proje uzun süre ilerleyemedi.
ABD’nin arabulucu rolüyle proje 2025’te yeniden hız kazandı. Ağustos 2025’te Beyaz Saray’da yapılan görüşmede ABD Başkanı Donald Trump, taraflar arasında 99 yıllık anlaşma imzalandığını duyurmuş ve ABD’nin projeye 145 milyon dolar yatırım yapacağını açıklamıştı.
Projede Türkiye’nin rolü
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, projenin yalnızca üç ülke için değil, bölgedeki diğer ülkeler için de fayda sağlayacağını vurgulamıştı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Kars-Dilucu Demiryolu Hattı temel atma töreninde, hattın 224 kilometrelik kısmının tamamlandığında 15 milyon ton yük ve 5,5 milyon yolcu kapasitesine sahip olacağını söyledi. Bakan, hattın Türk dünyası, Türk cumhuriyetleri ve Uzak Doğu’ya bağlanacak en kestirme yol olacağını belirtti.
